“ፈታኒ እዋን ንብዙሕ ፈተነ”

ክቡራት ኣንበብተይ ኣብ ዘለኹም ሰላም ወሰናይ እምነየልኩም። ጥፍእ ኢለ ዶ ወሪሐ፧ ሓቂ እዩ። ፍሩይን ደቂቕን ምኽንያት ከቕርብ ኣይደልይን። እንታይ ይበሃል ኣሎ፡ ኣብ ግዜኡ ከቕርቦ ኣይክኣልኩን። ፋይል ኣብ ርእሲ ፋይል  ተደራሪቡ ከም ዘሎ ርጉጽ እዩ። ኣይደገም እናበልኩ፡ ሕጂ`ውን “እንታይ ይበሃል ኣሎ፧” ክብል እየ። እንታይ ከ ይበሃል ኣሎ፧

መን ይፈልጥ፧ ምስዚ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ “ሓሜ ወደ’ኽርያ ተሰዊሩ ኣሎ።” ተባሂሉ`ውን ይኸውን። ሎሚ ብወረ እንታይ  ዘይብሃል፧ ብዝኾነ ደሓን ተመሊሰ ኣለኹ፡ ድሓን ክትጸንሑኒ ጽቡቕ ምንዮተይ ወሰን የብሉን። መቸም ዜና ዓለም እንታይ ይበሃል ኣሎ- ኮሮና ቫይረስ ከም ዝዕብልሎ ፍሉጥ እዩ።

ጥሪ ዕብድቲ፡ መርዓን ደርዓን ኣሕሊፋ ንዓለም ምሉእ ኣብ ሓደ ቅኒት ዘስመረ፡ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ካብ ከተማ ዉሃን ቻይና ብዜና ድሕሪ ምፍናዉ፡ እዛ ብዓለባ መርበብ ሓበሬታ ቁሸት ዝተቀየረት ዓለምና፡ ዕስራን ኣርባዕተን ብሸውዓተ ወይ ሰዓት ድሕሪ ሰዓት፥ ዘርዕድ፡ ዘሸቑርር፡ ዘሰንብድ፡ ዘንቅሕ፡ ዘገርምን ዘስደምምን ምስ ኮሮና ቫይረስ ዝተኣሳሰር ዜና  ኣብ ምቅላሕ  ትርከብ። ሳሕቲ`ውን  ኣብ ውሑዳት ደቓይቕ ዝቀያየር  ሓድሽ  ሓበሬታ ክቐርብን ጥፍጣፍ ከይነቐጸ ንእኡ ዘፍርስ ካልእ ሓበሬታ ክስዕብን ሓደ ይኸውን ኣሎ። ምስኡ ከኣ ፖለቲካዊ ረብሓታት ዝማእከሉ ምርጻምን ሓሳባት ኣበይ ክትረፍ፧ ካብቲ ዘይተወድአ ድኣ እንታይ ይበሃል ኣሎ፧

ፈታኒ መድረኽ ሒዝዎ ዝመጽእ ጽቡቕ ዕድላት`ውን ኣይተሳእነን። መሃዝትን ሰናዕትን ድንቂ ፍርያት ከበርክቱ ግዜ ኣይወሰዱን። ካብ መለክዒ ምቈት ክሳብ ናብ ነፋሪት ቅድሚ ምስቃል ምሉእ ፍተሻ እተካይድ መመርመሪት ተማሂዛ። ኣብ ጃኬት እትጠብቕ ኣብ ዝበኸዶ ቦታ መልከፍቲ ምስ ዘጋጥሞ ናብ ማእከል ሓበሬታ እትሰድድ ኤለክትሮኒካዊት ታግ`ውን ተሰሪሓ። ኣብ ሰብነት ንዝኣተወ ቫይረስ ትቐትል ሓዳስ ቬንትለትር ተማሂዛ። ሲልካ፡ ካብ ዓበይቲ ምህዞታት እያ። ካብ ማእከል ሓፋሽ ብኮሮና ቫይረስ ንዝተለኽፈ ሰብ ፈልያ ተውጽእ። ኣፕሊኬሽን ትራከር’ውን ንህዝቢ ዓለም ዝርዝር ሓበሬታ እትህብ ሶፍት ዌር ካብ ኣደነቕቲ ስራሕ እያ። ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ከኣ፡ ንዓቢ ቀረብ ማስክ ዝምልሳ ኣውቶማቲክ ማሽን ማስክ እኳ ተሰሪሐን። ምስኡ’ውን ንሰብ ሞያ ጥዕና  ዘገልግል ሽፋን ዓይኒ ተሰሪሑ። ናይ ቀረባ መሳርሒ ነጸርታ’ውን እቲ ካልእ ምህዞ እያ።

ካብ ተጨባጣኒ ናብ ዘይጭበጥ ወይ`ውን ብምኽንያት ተመላሲ ረብሓ ጥራይ ዝካየድ ዝነበረ ምግባረ ሰናይ`ውን ብዝሰፍሐ መልክዑ ተራእዩ። ሕብረተሰብ ዓለም፡ ንናይ ሓባር ሽግር ብሓባር ክቃለሶ ምእንቲ፡ ንስኒትን ምድግጋፍን ዝጽውዕ ዓብላሊ ድምጺ ተሰሚዑ። ቅልጡፍ መተሓላለፍን መከላኸሊ ኣገባባትን ናብ ኩሉ ክበጽሕ`ውን ደረኽቲ ሓሳባት ተመሓላሊፎም። በንጻር ናይዚ ንሕብረተሰብ ዓለም ዝጠቅም ሓሳብ`ውን፡ ስዉር ኲናት ኣየቋረጸን። እዋን ሽግር ዕዳግአን ዝሰብሕ በቲ ሓደ ረብሕአን ዝተተንከፋ ኩባንያታት፡ ኮርፖሬሽናትን ማሕበራትን በቲ ካልእ ሓድሕድ ብቐጥታን ተዘዋዋርን ክጠቓቕዓ ጸኒሐንን ኣለዋን። ኩባንያታት ኣፍረይቲ መድሃኒት ከኣ፡ ክሳብ ንግዜኡ ዘይንገር ስዉር ስርሒታት ፈጺመን ይብሃል ኣሎ።

በንጻር ናይቲ ትንበያ  ርኽበት መድሃኒትን ክታበትን ካልእ ዛንታ ካልእ ተፈጢሩ እዩ። ንቻይና ሸፈፍ ኢሉ ናብ ኣውሮጳ ብምስጋር፡ ንወዮ ስልጣነን ምዕቡልን ዘመናውን ጥዕናዊ ኣገልግሎት ዝተፈላለያ ሃገራት ከቃልዕ ድኣ ተራእየ። ናይ ዓለምና ምዕቡል ህዝቢ ኣብ ምዕቡል ኣገልግሎት ዝስመ ንጥፈታት ከም ግንቢ ባቢልዮን ክዓንው ተራእዩ። ሕሉፍ ሓሊፉ`ውን መኽዘን ደርማሳት ሃገራት እኹል ናውቲ ሕክምና ኣይጸንሐንን። ሆስፒታላት መሊኡ ኣብ በራንዳታት ክሕክማ ተገዲደን። እቲ ዝኸፍአ ከኣ፡ ንቡር ኣገልግሎት ሕክምና ንቡር ዕረፍቲ፡ ንቡር ቀብሪ`ውን ከካይዳ ኣይከኣላን። ንህዝቢ ዓለም ልቡ ዝትንክፍ  ህልቂት ሰብ ኣጋጢሙ። እቲ ኣብ እዋን ፈታኒ መድረኽ ዝተማህዘ ተክኖሎጂ ጥዕና’ውን ምስኡ ትብዓት ክፈጥር ተራእዩ።  ክንዩ ድኣ እንታይ ተባሂሉ፧

ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ንህዝቢ ዓለም ኣብ ምክልኻል ዘድሃበ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ክሰርሕ ከም ዝግባእ ዓቢ ትምህርቲ ሂቡ። ስለዝኾነ ከኣ፡ ህዝቢ ዓለም ነዚ ለበዳ እዚ ንምግጣም ዝተፈላለየ ጻዕርታት ኣካይዱ እዩ። ረብሓ ማእከል ዝገበረ ንጥፈታት እኳ ዘይተርፍ እንተነበረ፡ ብኡ ንብእኡ ግዜያዊ ወይ መጻንሒ ፍወሳን ክታበትን ንምስራሕ`ውን ተጓይዩ። ኣብ ጫፍ በጺሑ ዝርከብ ርኽበት ክታበት ኮሮና ቫይረስ ግን ኻልእ ቁርቁስ ይፈጥር ኣሎ። ንግዳዊ ቅድድም ይካየድ። ማዕረ ማዕረኡ ከኣ ጸለመን ምቁንጻብን ዝዕላማኡ ዜናዊ ዘመተታት ዝባን ተሰቒሉ።

ህዝቢ ዓለም በቶም ውሑዳት ተጠቀምቲ ናይ ሕማቕ እዋን ግዲ ከይገበረ፡ ነባሪ ፍታሕ ንምርካብ ይትስፎ ኣሎ። ፍርያት ክታበት ናብ ባይታ ወሪዱ ክሰርሕ ድርኩኺት በጺሑ ይርከብ። ዝተፈላለያ ሃገራት ርኽበት ጥራይ ዘይኮነ ፈተነ ናይ ሓድሽ ካታበት ኣካዪደን። ተማራመርቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ውጽኢት ናይቲ ፈተነ ይሕብሩ። ልዕሊ ኹሉ ከኣ እቲ ኣብ ጓሉ ፈተነ ዘካየደ ፕረሲደንት ሩስያ ቪላድሚር ፑቲን ከኣ ንርኽበት ክታበት ኮሮና ቫይረስ ዝምልከት ወግዓዊ መግለጺ ሂቡ። ድሮ`ኳ ሓያለ ሃብታማት ሃገራት ጠለባትን ዕርቡንን ከፊለን ይርከባ።  ግን ከ እንታይ ከ ይበሃል ኣሎ?

ክፍላ ወርሒ ጥሪ ፋልማይ መልከፍቲ ዝመዝገበት ሩስያ፡ ሓንቲ ካብተን ኣቐዲመን ምዕቡል መመርመሪ ዝማሃዛ ሃገራት እያ። ብዙሕ ናይ ምክልኻልን ምምርማርን ስራሕ እናካየደት ነቲ ለብዒ ክትገትኦ ፈቲና እኳ እንተነበረት ምሉእ ብምሉእ ክትቆጽዮስ ኣይክኣለትን። ክሳብ እቲ ክፍላ ነሓሰ፡ ክታበት ምርካባ ትእውጅ  ጥራይ 922,853 ዝበጽሕ ካብ ህዝቢ ሩስያ ብኮሮና ቫይረስ ተለኺፉ 15,685 ሰባት ዓሪፎም። እቲ ኣብ ማእከል ቤተ ፈተነ ክሊንክ ጋማለያ ዝተኻየደ ጻዕሪ ናይ ገዛእ ርእሱ ፈተነ ኣሕሊፉ እዩ ናብ መወዳእታ መድረኽ በጺሑ። ታሪኻዊ ስም ስፑትኒክ ቪ ዝሓዘ ክታበት፡ ንምምስራት ሕብረት ሶቬት ነበር ክዘኻኽር ዝተሰየመ ምዃኑ ተፈሊጡ። ነቲ ክታበት ወለንተኛታት ሰብኣዊ ፈተነ ከካይድሉ ኣብ ዝተበጽሐ ደረጃ፡ ጓል ፕረሲደንት ሩስያ ቪላድሚር ፑቲን ነቲ ስጉምቲ ወሲዳቶ። እንታይ ድኣ ይበሃል ኣሎ?

ሓያለ ማዕከናት ዜና ነቲ ርኽበት ብዝተፈላለየ ትንተና ሚዛን ክኸልእኦን ኣብ ህዝቢ ተኣማንነት ናይቲ ክታበት ክጎድልን ዝተፈላለየ ሽርሒ ምሂዘን። ካብቲ ኣዛራቢ ዛዕባ ብምግባር ዘቕርብኦ ምጉት፡ ሳይቲስት ሩስያ ገና በቲ ፈተነ ኣይዓገቡን። ኣብ ሰፊሕ ከባቢታትን ኣብ ሓፋሽ ክፍተን ኣለዎ ይብሉ ኣለዉ ክብላ ተሰሚዐን። ዝበዝሕ እቲ ሓበሬታ ከኣ ስሙ ክጠቅስ ዘይደለየ ሩስያዊ ሳንቲስት እናተባህለ ክቐርብ ጸኒሑ። እንታይ ድኣ ይበሃል ኣሎ፧

ኣመሪካ ሓሙሽተ ሓደሽቲ ርኽበታት ክታበት ኣፍርያ ኣብ መወዳእታ ናይዚ ዓመት፡ ንኮሮና ቫይረስ ክትምክቶ ምዃና ብተደጋጋሚ ትገልጽ ኣላ። ልዕሊ 33 000 ሰባት ወለንታዊ መርመራ ከም ዘካየድሉን ኣተእማማኒን ውሑስን ምዃኑ’ውን ብርእሰ ተኣማንነት ትገልጽ። ብተመሳሳሊ ተመራመርቲ ኦክስፎርድ ናብ ሰፊሕ ኩባንያ መፍረ መድሃኒት ከም ዝተሰጋገሩን ናይ ኣፍልጦ ፍቓድ ወረቐት ክትህብ ድልውቲ ምዃናን ኣብ መወዳእታ ናይዚ ዓመት’ውን ክትዝርግሕ ምዃና ኣፍሊጣ። ሓያሎ ሃገራት ክታበት ኮሮና ቫይረስ ከም ዝማሃዛን ኣብ ቀረባ ግዜ ናብ ዕዳጋ ከብጽሕኦ ምዃነን ይንገር። ይኹን ድኣ እምበር እቲ ኣዛራቢ ኣርእስቲ ዝኸውን ዘሎ፡ ናብ መላእ ህዝቢ ዓለም መኣስ ክበጽሕ እዩ፧ ዋግኡ ከመይ ክኸውን እዩ፧ እዚ ክታበት እዚ ንሃብታማት ጥራይ ድዩ ክሕደግ፧ ድኻታት ሃገርን ድኻታት ህዝብን ከ እንታይ ክኾኑ እዮም፧ ብዓቢኡ እቲ ዘረባ ንምጥዓምን ሃልኪ ሚድያን ብርትዓዊ ዋጋ ናብኩሉ ክባጻሕ ዝብል መግለጺታት ካብ ጥዑም ቋንቋ ምዃን ሓሊፉ ዝህልዎ ግደ እንታይ ክኸውን እዩ፧ ኣብ መጻኢ ዝምለስ እዩ። ጥዕና ጥራይ! ንጥዕና ከኣ ብጥንቃቐ ምምካት። ምክልኻል እቲ ዝበለጸ መድሃኒት ወይ ክታበት ስለ ዝኾነ።

ወድሓንኩም
ወድ ሓምደ’የ ካብ ኣስመራ።

271 total views, 1 views today

(Visited 16 times, 1 visits today)

Eri-Youth

The owner of this website is the Eritrean union of youth and students.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *