“ሰባት መሰጥቲ ፍጡራት እዮም” ኢንጅ.ኣማን ደስበለ

ኣማን ደስበለ እዩ ዝበሃል። ብ1992 ኣብ ገዛ ባንዳ ዝበሃል ገዛውቲ ተወሊዱ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ገዛውቲ ናይ ኣስመራ ድማ ዓብዩ። ከም ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ሃገራዊ ግቡኡን ናይ 12 ክፍሊ ትምህርቱን ንምክትታል ኣብ 2009 ምስ 23 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንሳዋ ወሪዱ። ኣብ ሳዋ ኣብ ኣካድያማዊ ትምህርቲ ብዘንጸባረቖ ብቕዓት፡ 8ይ ደረጃ ብምሓዝ ምስቶም ዝበለጹ 10 ናይ መዓስከር ብምዃን ነቲ ብቤት ትምህርቲ ዋርሳይ ይከኣሎ ዝተዳለወ ሽልማት ክዕወትሉ በቒዑ ነይሩ እዩ። በዚ ከይተሓጽረ ድማ ኣብ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ምሉእ ነጥቢ ብምምዝጋብ ናብ ኮለጅ ምህንድስና ማይ ነፍሒ ተጸንበረ። ኣብ ማይ ነፍሒ`ውን እቲ ኣብ ኣካዳሚ ዘንጸባርቖ ዝነበረ ዓወታት ኣይተፈልዮን። ኣብ 2016 ካብ ክላሱ ዝለዓለ ነጥቢ ብምምዝጋብ ብዓውዲ ኮምፕዩተር ምህንድስና ክምረቕ በቒዑ እዩ። 3.89 ውህሉል ነጥቢ ብምምዝጋብ ድማ `ቬሪ ግረይት ዲስትኒክሽን(very great distinction)` ብዝብል ማዕርግ ክምረቕ ተራእዩ እዩ። ንሎሚ እምበኣር ንኣማን ብዛዕባ ትምህርታዊ ድሕረ ባይትኡን በቲ ዝተማህሮ ሞያ ዘፍረዮም ስርሓቱን ከነዕልሎ ዓዲምናዮ፡ ኣለና ሰናይ ምክትታል።

  • ትምህርታዊ ድሕረ ባይታኻ ከመይ እዩ ዝመስል፧

ናይ ትምህርቲ ተገዳስነተይ ኣብ ዓሰርተ ሓደ ክፍሊ እዩ ዝጅምር። ይዝከረኒ፡ ንምጀመርታ ግዜይ ኣብ ካልኣይ ሰሚስተር ናይ ዓሰርተ ሓደ ክፍሊ ናይ ሳልሳይ ደረጃ ብምሓዝ ክሽለም በቒዐ ነይረ። እምበር ቅድሚ 11 ክፍሊ ብዙሕ ኣብ ትምህርቲ ይግደስ ኣይነበርኩን።

  • እሞ እዚ ሃንደበታዊ ለውጢ ድኣ ካብ ምንታይ እዩ፧

ኣብ 11 ክፍሊ ናብ ቤት መኽኣ ገዛ ቀይርና። እቲ ዝነበርናሉ ገዛ ልቺ ስለ ዘይነበሮ ዝኾነ ይኹን ኣማራጺ ኣይነበረንን። ምሉእ መዓልቲ ምስ መጽሓፍቲ እየ ዝውዕል ነይረ። ካብ ትምህርቲ ምስ ተፈደስኩ`ውን ምሉእ ምሸት ኣብ ቤት ንባብ ናይ ቤት ትምህርትና እየ ዘምሲ ነይረ። እቲ ለውጢ ድማ ካብዚ እዩ ዝጅምር።

  • እሞ ሓደ ሓደ ግዜስ ልቺ ዘይምህላው ኣገዳሲ እዩ ማለት እዩ። (ናይ ሓባር ሰሓቕ።)

ከምኡ እዩ ዝኸውን ዘሎ ማለት እዩ። ኣብ`ዚ ኣጋጣሚ ሓንቲ ኣገዳሲት ብባንቲካሳሁን ወርቃለማሁ ዝተባህለ ኢትዮጵያዊ ጸሓፊ ዝተጻሕፈት ናይ ፊዚክስ (physics) መጽሓፍ ረኺበ ነይረ። እታ መጽሓፍ ካብ መጠን ንላዕሊ እያ መሲጣትኒ። ካባታ ሰዓት ጀሚረ ድማ ፊዚክስ ከጽንዕ ወሲነ። ናይ ኣጋጣሚ ነገር ኮይኑ ግና ትምህርተይ ብፊዚክስ ዘይኮነ ብዓውዲ ኮምፕዩተር ምህንድስና እየ ዛዚመ።

  • እንታይ ተረኺቡ ድኣ፧

ካብ ዝገርመካ ኣብ ፊዚክስ ኣዝየ ውጽኢታዊ ዓይነት ሰብ እየ ነይረ። ናይ ፊዚክስ ነጥበይ ኣዝዩ ልዑል እዩ ነይሩ። ይዝከረኒ፡ ተማሃራይ ቀዳማይ ዓመት ከለኹ ካብ ኩሉ ተማሃራይ ዝለዓለ ነጥቢ እየ ኣመዚጊበ። ነቲ ዝተዋህበኒ ፈተና ዳራጋ ኣብ ፍርቂ ናይቲ ዝተዋህበኒ ግዜ እየ ዝውድኦ ነይረ። እዚ ድማ ኣብቲ ዓውዲ ዝነበረኒ ተገዳስነትን ተምሳጥን ብጣዕሚ ልዑል ምንባሩ እዩ ዝርድኣኒ። ፊዚክስ ዘይመረጽኩሉ ምኽንያት፡  ኣብ ካልኦት ሃገራት ብመንገዲ ፊዚክስ ዝብጻሕ ምዕባለ ኣብ ዓድና ንኽትበጽሖ እቲ ዕድል ጸቢብ ኮይኑ ስለ ዝተሰመዓኒ እየ ኣንፈተይ ቀይረ።

  • ናይዚ ሃንደበታዊ ለውጢ ምኽንያት እንታይ እዩ ነይሩ፧ ማለት`ሲ ኣብ ኣጽጺር ግዝዚዜ ክከምዝዚ ዕዓይንነት ዕብቢቤት ክከትተም     ክክሓጺር ግዜ ከምዚ ዓይነት ዕቤት ከተርኢ ቀሊል ኣይኮነን። ምስ ተውህቦ ዝተኣሳሰር`ዶ ይኸውን፧

እዋእ! ብናተይ መረዳእታ ናይ ተውህቦ ኮይኑ ኣይስመዓንን እዩ። እቲ ሕቶ ናይ ተገዳስነት እዩ። ሓደ ግዜ ኣልበርት ኣንስታይን `ካብ ሽሕ ሓቅታት ዝፈልጥ ሰብ፡ ልዑል ተገዳስነት ዘለዎ ሰብ ይበልጽ።` ኢሉ ነይሩ። እዚ ድማ ንሓይሊ ተምሳጥን ተገዳስነትን ንምግላጽ ኢሉ ዝተዛረቦ እዩ። ተገዳስነት እንተ ሃልዩካ፡ ኩሉ ነገር ክትገብርን ክትውፈን ኣይትጽገምን ኢኻ። ኣነ ድማ እቲ ተገዳስነት ድኣ እዩ ከም ዝልወጥ ገይሩኒ እምበር ዝተፈልየ ነገር ስለ ዝነበረኒ ኣይኮነን። ከም ባህሪ ቀስ ኢለ ዝምሃር(slow learner) ግን ከኣ ዘይርዕ ዓይነት ሰብ እየ። እዚ`ውን ናቱ ተራ ነይርዎ ክኸውን ተስፋ ይገብር።(ናይ ሓባር ሰሓቕ)። ብተወሳኺ`ውን ናይ ምፍላጥ ባህጊ ነይሩኒ እዩ። ብፍላይ ንሓደ ዝተገደስኩሉ ነገር ንኽፈልጦ እንተ ተበጊሰ፡ ከይፈለጥክዎ ኣይድቅስን እየ።

  • ስድራኻ ኣብ ትምህርቲ ዝነበሮም ተገዳስነት ከመይ ትገልጾ፧ ኣብ ልዕሌኻ ዝነበሮም ትጽቢት`ከ ከመይ ይመስል፧

ስድራይ ከም ኩሉ ስድራ ኣብ ትምህርቲ ዝነበሮምን ዘለዎምን ተገዳስነት ኣዝዩ ልዑል እዩ። በንጻሩ ግና ኣነ ብዙሕ ተገዳስነት ኣይነበረንን። ብሓቂ ሕጂ ክዝክሮ ከለኹ፡ ነታ ልቺ ዘይነበረትና እዋን ኣዝየ እየ ዘመስግና(ናይ ሓባር ሰሓቕ)። ምኽንያቱ በታ ዓመት እየ ተቐይረ ተበልኩ ምግናን ኣይኮነን። ስድራይ ናብ ሳዋ ከፋንዉኒ ከለዉ፡ ተኻኣለ ዲፕሎም የምጽእ። ካብኡ ዝተረፈ ሰርትፊኬት ሒዙ እንተ መጽዩ ኣኻሊ እዩ ዝብል ትጽቢት እዩ ነይርዎም። ደዊለ ምሉእ ነጥቢ ከም ዘምጻእኩን ኣብ መዓስከር ድማ ምስቶም ዝበለጹ ዓሰርተ ከም ዝተሰራዕኩን ምስ ነገርክዎም ኣይኣመኑንን። ዝእመን ከኣ ኣይነበረን። ምኽንያቱ ካብ ሓደ ጫፍ ናብ ካልእ ጫፍ እየ ለውጢ ኣምጺአ። ድሕሪኡ ሓጎስ ኮይኑ ንብለካ። (ናይ ሓባር ሰሓቕ።)

  • ሽዑ ናብ ኮለጅ ኣቲኻ ማለት እዩ። ህይወት ኮለጅ ከመይ ረኺብካዮ፧ እንታይ`ከ ተማሂርካ፧

ኣዝዩ መሳጢ ህይወት እዩ ነይሩ። ሓሙሽተ ዓመት ኣዝዩ ጽቡቕ ህይወት እየ የሕሊፈ። ብዙሓት ሰባት ምስ ተኣከብካ ብዙሕ ባህርያት እዩ ዝንጸባረቕ፡ ብሓፈሻ ክትርእዮ ከለኻ ግና ብዙሕ ትምኮረሉ ህይወት እዩ። ኣብ ማይ ነፍሒ ትምህርቲ ጥራይ ዘይኮነ ዋላ ማሕበራዊ ናብራ እየ ተማሂረ። ልዕሊ ኩሉ ግና ሰባት ኣዝዮም መሰጥቲ ፍጡራት ምዃኖም ተማሂረ። ብፍላይ ነቲ ህይወት ከተስተማቕሮ እንተ ፈቲንካ፡ ኣዝዩ ዘደንቕ ኮይኑ ኢኻ ትረኽቦ። ኣነ ናይ ስእሊ ኣምር ብፍጽም የብለይን። እቲ ንዓይ ዓቐብ ኮይኑ ዝስመዓኒ፡ ንገለ ሰባት ቀሊልን መዘናግን ኮይኑ እየ ዝረኽቦ ነይረ። ገለ ድማ ኣብ ናይ ቋሕ ሰም እዋን ከይተረፈ ብስጥመት ክዛረቡ ዝኽእሉ ሰባት ትርኢ። ነዚ ኩሉ ዘገርም ብዙሕ ጽባቔታት ኣብ ሳዋን ኮለጅን እየ ኣስተብሂለሉ። ብሓፈሻ፡ ኣብ ማይ ነፍሒ ሰባት ነናቶም ብልጫታት ዘለዎም ዘደንቑ ፍጥረታት ምዃኖም እየ ተማሂረ።

  • በል ናብ ናይ ፕሮግራሚን ህይወትካ ክንምለስ። ኣብዚ እዋን`ዚ ኣገዳስነት ሶፍትዌር ከመይ ትገልጾ፧

ኣዝዩ ኣገዳሲ ነጥቢ ኢኻ ኣበጊስካ። ብዘይ ቀልዓለም ኣገዳስነት ሶፍትዌር ኣብዚ እዋን`ዚ እዝን እትን ኢልካ ዘርዚርካ ዝውዳእ`ውን ኣይኮነን። ሓደ ሲስተም ኣዝዩ ጽፉፍን ኣብ ምዕባይን ምስፋሕን ጨንፈራቱ ድማ ከይተጸገመ ክስጉምን እንተኾይኑ፡ ኣገዳስነት ሶፍትዌር ኣዝዩ ጉሉሕ ይኸውን። ሶፍትዌር፡ ሓደ ስራሕ ብውሑዳት ዓቕሚ ሰብን ኣዝዩ ሓጺር ግዜን እሞ ድማ ብጽፈትን ስሉጥነትን ንስራሓትና ከሳልጠልና ዝኽእል ውጽኢት ቴክኖሎጂ እዩ። ኣብዚ ብዘመነ ቴክኖሎጂ ዝፍለጥ እዋን ድማ ኣገዳስነት ሶፍትዌር ልዕሊ ማንም እዋን ጎሊሑ ኣሎ። ኩሉን ዓለማት ድማ ነዚ ተረዲአን ዕቤተን ንምርግጋጽ ልዑል ወፍሪ ክገብራ ይረኣያ ኣለዋ። ንሕና ድማ ከም ሕብረተሰብን ሳልሳይ ዓለምን ኣዝዩ ዘገድስና ነገር እዩ። ምስ ለውጥን ዕቤትን ቴክኖሎጂ ክንጎዓዝ እንተ ዘይክኢልና ግና ኣገዳስነትና ክትሕት ምዃኑ ምግንዛብ የድልየና።

  • ኣብ ማይ ነፍሒ ንስኻን ጉጅለኻን ክልተ ስርሓት ሰሪሕካ ምንባርካ ሰሚዐ ኣለኹ። እስከ ብዛዕባ እዘን ስራሓት ሓፈሻዊ መብርሂ ሃበና፧

እወ። ብመሰረት ካሪክለም ትምህርትና ሓንቲ ኣብ ራብዓይ ዓመት፡ ሓንቲ ድማ ኣብ ሓሙሻይ ዓመት ክልተ ስርሓት ሰሪሕና ነይርና። እታ ሓንቲ ናይ `mailing system` ማለት ተማሃሮ ነንሕድሕዶም ከዕልሉሉ ዝኽእልሉ ባይታ እትፈጥር ሶፍትዌር ኮይና፡ እታ ኣብ ሓሙሻይ ዓመት ዝሰራሕናያ ድማ ትምህርቲ መኪና ብቐሊል ክትመሃር እተኽእል ሶፍትዌር እያ ነይራ። እዛ ሶፍትዌር ብመልክዕ 3D ዝተሰርሐት ኮይና፡ ተማሃሮ ብመልክዕ ጸወታ ብቐሊሉ መኪና ዝመሃሩሉ መድረኽ እትፈጥር ሶፍትዌር እያ።

  • ካብዘን ስርሓት ዝተማሃርካዮ ኣገዳሲ ነገራት፧

ብዘይቀልዓለም ንምዝራብ ኣብ ከምዚ ዓይነት ስርሓት ኣዝዩ ብዙሕ ነገር ኢኻ ትመሃር። ብሓባር ብኸመይ ከም እትሰርሕ፡ ናይ ሓባር ስራሕ ብኸመይ ከም እተማሓድሮ፡ ድኻማትካን ብልጫኻን ብዓቢኡ ድማ እቲ እትቐስሞ ተመኩሮ ኣቃሊልካ ዝርአ ኣይኮነን። ብገንዘብ ረቢሕና ከይብለካ፡ እተን ሶፍትዌራት ክንሸጠን ኣይከኣልናን። ሓቂ ንምዝራብ እኮ ኣብ ዓድና ዕዳጋ ናይ ሶፍትዌር ኣዝዩ ድኹም ስለ ዝኾነ፡ ዋላ ንእሽተይ ትኹን ፍረ ጻማኻ ክትረክብ ዘሎ ተኽእሎ ኣዝዩ ጸቢብ እዩ። እቶም ካልኦት ረብሓታት ስለ ዝዓብዩ ግና ተመስገን ምባል ኣገዳሲ እዩ። ልዕሊ ኩሉ ዝተማሃርክዎ ነገር ግና ዝሰራሕካዮ ስራሕ ክትዕቅቦ ከም ዘለካ እዩ። ንኣብነት ሓንቲ ሓሙሳ ሰዓት ዝወሰደትልካ ስራሕ እንተ ኣጥፊእካያ፡ ናይ ሓሙሳ ሰዓት ጻዕርኻ ኮንቱ ከም ዝኾነ ክትርዳእ ኣለካ። ኣነ ድማ እታ ኣብ ሓሙሻይ ዓመት ዝሰራሕናያ ሶፍትዌር ብምጥፍኣ ነዚ ዓቢ ትምህርቲ ተማሂረ እየ።

  • ድሕሪኡ ናበይ ኢኻ ቀጺልካ፧

ድሕሪኡ ናብ ዞባዊ ምምሕዳር እየ ተመዲበ። ኣብ ሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር ድማ ክሳብ ሕጂ ይሰርሕ ኣለኹ። ኣብዚ ስራሕ ምስ መሳርሕተይ ብምዃን ዝተፈላለዩ ንኣሽቱ ንኣሽቱ ሶፍትዌራት ሰሪሐ እየ። ብሕጂ ድማ ዓቕመይ ዘፍቅዶ ስርሓት ከበርክት ድሉው እየ።

  • በል ናብቲ ቀንዲ ዛዕባና ክንምለስ። ኣብዚ ቀረባ እዋን `ኢዱ ትዩፕ(EDU-TUBE)` ኢልካ ዝሰመኻያ ስራሕ ሰሪሕካ ኣለኻ መስለኒ። እስከ ብዛዕባ እዛ ስራሕ ሓፈሻዊ መብርሂ ሃበና፧

እዛ ስራሕ ናይ ክልተ ዓበይቲ ነገራት ባህሪ ዘለዋ ሶፍትዌር እያ። ናይ `hosting site` ከምኡ`ውን ናይ ‘social media’ ባህሪ ኣለዋ። ቀንዲ ዕላማኣ ንተማሃሮ ላዕለዋይ ትምህርቲ ዕላማ ገይራ እያ ተሰሪሓ። ንኣብነት ኣብ ኮለጅ ማይ ነፍሒ እንተ ተኺላ፡ ኩሎም ተማሃሮ ነንሕድሕዶም ሓሳባት ክለዋወጥሉን ፋይላት ዝወሃሃብሉን መደረኽ ክትፈጥረሎም ከም እትኽእል ኮይና እያ ተሰሪሓ። በዚ መልክዕ እየ ድማ ናይ ክልተ ዓበይቲ ነገራት ዘጠቓለለት ሶፍትዌር ዝብል ዘለኹ።

  • ብኸመይ እዮም ተማሃሮ ነዞም ክትብሎም ዝጸናሕካ መስርሓት ዝገብርዎም፧

ንኣብነት ሓደ ተማሃራይ ንውሰድ። እዚ ተማሃራይ ናቱ ማህደር (account) ብምውጻእ ኣባል ናይዛ ሶፍትዌር ይኸውን። ናብታ ሶፍትዌር ብዝተፈላለዩ ተማሃሮ፡ መምሃራንን ካልኦትን ዝተጻዕነ ቪድዮ ይኹን ዝተፈላልዩ ዓይነት ፋይላት ክርኢ ይኽእል፡ እንተ ደልዩ`ውን ከውርዶ ይኽእል እዩ። ብተወሳኺ ንዝደለዮ ዓይነት ቪድዮ ናብ ዝደለዮ ዓይነት ሰብ ክሰድድ፡ ርእይትኡ ክጽሕፍን ይኽእል። ብተወሳኺ`ውን ካልኦት ኣዝዮም ብዙሓት ረብሓታት ዘለዋ ሶፍትዌር እያ። ኣብ መስርሕ ዘለዉ ካልኦት ኣገልግሎት ናይዛ ሶፍትዌር ክንጠቅስ እንተ ኮይና፡ ተማሃሮ ነንሕድህዶም ብቐጥታ ከዕልሉ ዝኽእሉሉ መድረኽ (online chatting)፡ ክላዘብሉ ዝኽእሉ (discussion forum)፡ ዝተፈላለዩ ሰሚናራት ብቐጥታ ዝረኽብሉን ካልኦትን ኣብ ምስራሕ ንርከብ ኣለና።

  • ኣብ ከምዚ ዓይነት ሶፍትዌር ናይ ምቁጽጻር ሓይሊ ኣገዳሲ እዩ። ነቲ ዝስቀል ዝተፈላለዩ ትሕዝቶታት ብኸመይ ትቆጻጸርዎ፧

እዛ ሶፍትዌር ነዚ ነጥቢ እዚ`ውን ኣብ ግምት ዘእተወት እያ። ንኹሉ ንጥፋታት ዝቆጻጸር ሓደ ማህደር (account) ኣሎ። ካብ ስነ ምግባር ወጻኢ ንዝኾነ ንጥፈት ክድምስስ፡ ከደስክል ምሉእ ሓይልን ፍቓድን ኣለዎ። ነዚ ዘይ ስነ ምግባራዊ ንጥፈት መቆጻጸሪ ዝኸውን ካልእ ሜላ`ውን ኣለና። ዝኾነ ሰብ ጸብጻብ ከማሓላልፈሉን ኽሕብረሉን ዝኽእል መንገዲ`ውን ፈጢርናሉ ኣለና። ብተወሳኺ ኣብ ምዝዛምን ምስፋሕን እዛ ስራሕ ንዝሓገዙኒ ኢንጅ.ሚካኤል በርሀን ኢንጅ.ፊልሞን ተስፋማርያምን በዚ ኣጋጣሚ ከመስግኖም እፈቱ። ምስዞም ኣዕሩኽተይን መማህርተይን ዝኾኑ መሃንድሳት፡ ብዘይካ እዛ ስራሕ ካልእ ዓባይ ኣብ መሸጣ መጽሓፍቲ እተገልግል ሶፍትዌር`ውን ሰሪሕና ኣለና።

  • ኣብ ምምዕባል ሶፍትዌር ዘጋጥም ብድሆታት፧

ብሓፈሻ ኣብ ዓለም ፕሮግራሚን ሓደ ሓባራዊ ብድሆ ኣሎ። ኣብ መጀመርያ በየን ከም እትጅምር ሕርብት እዩ ዝብለካ። ንኣሽቱ ጌጋታት ኣብ ስራሕካ ብቐጻሊ እዩ ዘሰናኽለካ። እዚ ተደጋጋሚ ተርእዮ ድማ ንዓቕልኻ ይፈታተኖ እዩ። ኣብዚ ዓቕሊ ገይርካ ክትብድሆ ጥራይ እዩ ዘለካ። ምስ ግዜ ድማ እና ዓበኻን ጌጋታትካ እና ኣውሓድካን ክትከይድ ኢኻ። ብሓፈሻ ፕሮግራሚን ናይ ዓቕሊ ስራሕ እዩ።

  • ተወሳኺ ክትብሎ ትደልዮ ነገር እንተ ሃልዩ፧

ኣብ ዓድና ካልእ ዝዓበየ ብድሆ ኣለና። ሓደ ሶፍትዌር ምስ ኣማዕበልካ ናበይ ከም እተብል ሕርብት እዩ ዝብለካ። እንታይ ዓይነት መንገዲ ከም እትኽተል ፍጹም እዩ ዝጠፍኣካ።

  • በል ከተመስግን ዕድል ክህበካ፧

በዚ ኣጋጣሚ ነቲ ንPHP ጽቡቕ ገይረ ክፈልጦን ክተዓጻጸፈሉን ዘኽኣለኒ ናይዚ ዓውዲ ኣሜሪኣካዊ ክኢላ `ኬቨንስ ኮግላን` ከመስግኖ ይደሊ። ክንደየናይ እኮ ከይሰምዕኒ።(ናይ ሓባር ሰሓቕ)። ተወሳኺ`ውን ንስድራይን ፈተውተይን ከመስግኖም ይደሊ። ብዓቢኡ ድማ ነቲ ዘምሃረኒ መንግስተይን ህዝበይን በዚ ኣጋጣሚ ከመስግን ባህ ይብለኒ።

  • ስለ ግዜኻን ኣኽብሮትካን የመስግን።

ወዲ በርሀ

302 total views, 1 views today

(Visited 68 times, 1 visits today)

Eri-Youth

The owner of this website is the Eritrean union of youth and students.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *