ወርሒ ዓበይቲ ቅያታት

ሃገራዊ ታሪኽ፡ መግለጺ ክብረት ሓደ ህዝቢ እዩ። ህዝብታት ብመጠን ዝገጠሞም ብድሆታትን ንዕኡ ንምስዓር ዘጥረይዎ ክብርታትን ዝፈጸምዎ ቅያታትን፡ ርዝነት ታሪኾም ይፈላለ እዩ። ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ ኮነ ድሕሪ ናጽነት ልኡላውነት ሃገር ከይድፈር ኤርትራውያን መንእሰያት ዘርኣዩዎ መስተንክር ጅግንነት፡ ተወፋይነትን ጽንዓትን፡ በዚ ወኒ’ዚ ዘመዝገብዎ ዓበይቲን ኣንጸባረቕቲን ወተሃደራዊ ዓወታት ከኣ፡ ወለዶታት ኤርትራ፡ ሰብ ረዚን ሃገራዊ ታሪኽ ኪኾኑ ዘብቅዕዎ እዮም።

“ታሪኽ ዋንነት ናይ ሰራሕቱ ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ናይ ወረስቱ” ዝብል ኣገላልጻ ኣሎ። እዚ ማለት፡ ዝበዝሕ እዋን ሰራሕቲ ታሪኽ ብመስዋእቲ ይሓልፉ እዮም። እቲ ዝተርፍ ታሪኾም እዩ – ታሪኾም ድማ ምንጪ ሓበን ናይቶም ዝቕጽሉ ወለዶታት ኮይኑ ይነብር ማለት እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ እዮም፡ እቶም ወነንቲ ረዚን ታሪኽ ክንከውን ዘብቅዑና ፍጻመታት፡ ወትሩ ብሓበን እናተዘከሩ ዝነብሩ። ክብርን ሞጎስን ነቶም መስዋእቲ ከፊሎም ወነንቲ ዘዂርዕ ታሪኽ ክንከውን ዘብቅዑና፡ ናይ እዋን ገድሊን ድሕሪ ናጽነትን ጀጋኑ መንእሰያት ኤርትራ!

ታሪኽ ጅግንነትን ዓወትን መንእሰይ ኤርትራ፡ ጸዊኻ ዘይውዳእ ባሕሪ ቅያታት እዩ። ንሎሚ መጽሔት መንእሰይ፡ ኣብ ወርሒ መጋቢት ጥራይ ዝተፈጸሙ ቅያታት ንኣንበብታ ከተዘኻኽር ትደሊ። ከመይሲ ወርሒ መጋቢት ኣብቲ ብድንቂ ቅያታት ዝተነድቀ ሃገራዊ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብቲ ን30 ዓመታት ዝተኻየደ ብረታዊ ተጋድሎን ድሕሪ ናጽነት ንክብረት ልዑላውነት ሃገር ዝተኻየደ ከቢድ መኸተን ጎሊሖም ዝጥቀሱ ወተሃደራዊ ዓወታት ዝተፈጸሙላ ወርሒ እያ።

ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ፡ እታ ሓንሳብ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኤርትራውያን ተጋደልቲ ምስ ኣተወት፡ ዳግም ብጸላኢ ዘይተደፍረት ከተማ ናቕፋ ሓርነት ዝተጓናጸፈትሉ መጥቃዕቲ፡ ብ22 መጋቢት 1977 እዩ ተፈጺሙ። ናይ ቅድሚ 40 ዓመት ወርሒ መጋቢት እምበኣር፡ ጀጋኑ ኤርትራውያን ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር፡ ድሕሪ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ፡ ሓያል ተጻዋርነትን ትብዓትን ዝሓተተ ጽኑዕ ከበባ፡ ኣብቲ እዋን’ቲ ርእሰ ከተማ ኣውራጃ ሳሕል ንዝነበረት ከተማ ናቕፋ፡ ካብ መግዛእቲ ሓራ ብምውጻእ፡ ናብቲ ቀጺሉ ዝሰዓበ ሰፊሕ መጥቃዕቲታት ዝተሰጋገሩላ እያ። ዓወት ናይዛ ቀዳማይቲ ሓራ ዝወጸት ከተማ ኣብ እዋኑ፡ ፍናን መላእ ተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን ብምብራኽ፡ ተስፋ ናጽነት ኣድሚቑ ዘርኣየ፡ ነቲ ስዒቡ ብልዑል ናህሪ ንሰፊሕ ከባቢታት ኤርትራ ሓራ ዝገበረ ወተሃደራዊ ስርሒታት መድረኽ 1977-1978 ባብ ዝኸፈተን ዓቢ ድርኺት ዝፈጠረን እዩ።

ከምዝፍለጥ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ታሪኹ ድርብራብ ወጽዓታት እዩ ገጢምዎ። ኣብ መፋርቕ ዝሓለፈ ዘመን (20 ክፍለ-ዘመን)፡ እዋን መግዛእቲ ኣብ ዘብቅዓሉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከም ኩሎም ግዙኣት ህዝብታት መሰል ናጽነት ክፍቀደሉ እናተገብአ፡ ንስለ ረብሓ ኣመሪካ ተባሂሉ፡ ብውክልና ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ክቕጽል ተፈሪዱ። ዝተነፍጎ መሰል ብቃልሱ ንምጭባጥ፡ ሓርነታዊ ቃልሲ ምስ ኣበገሰ እውን፡ ካልኦት ከምኡ ቃልሲ ዘካይዱ ዝነበሩ ህዝብታት ሰፊሕ ኣህጉራዊ ደገፍ እናረኸቡ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዘራያት እናተበራረይሉ፡ ብዘይ ዝኾነ ደገፍ፡ በይኑ ኣንጻር ናይ ምዕራብን ምብራቕን ሓያላት ክገጥም ተገዲዱ።

መወዳእታ 70ታት፡ ሰውራ ኤርትራ ነቲ ዓቢ ደገፍ ርእሰ ሓያል ኣመሪካ ዝነበሮ ስርዓት ኢትዮጵያ ስዒሩ ናጽነት ከረጋግጽ ዝተቓረበሉ መድረኽ እዩ ነይሩ። የግዳስ፡ ኣብ መፋርቕ 1978 ብሰንኪ ምትእትታውን ገዚፍ ወተሃደራዊ ሓገዝን ሕብረት ሶቭየት ንስርዓት ኢትዮጵያ፡ ሚዛን ወተሃደራዊ ሓይሊ ዳግም ተቐያይሩ። እቲ ብዘይካ ሒደት ከተማታት (ኣስመራ፡ ባረንቱ፡ ዓዲ-ቐይሕ፡ ዓሰብን ገለ ክፋል ባጽዕን) ንመላእ ኤርትራ ሓራ ከውጽእ ክኢሉ ዝነበረ ሰውራ ኤርትራ ከኣ፡ ስትራተጂያዊ ምዝላቕ ብምግባር ናብ ሳሕል ተመሊሱ ክዓርድን፡ ኣብ ዝተናውሐ ናይ ምርብራብ መድረኽ ክኣቱን ተገዲዱ። እቲ ሽዑ ኣንጻር ዓርሞሾሻዊ ሓይሊ ዘካየዶ ዝነበረ ግጥም ከም ዕሽነት እናተቘጽረሉ ድማ፡ ኣብ ኣዝዩ ከቢድን መሪርን ግጥም ተጸሚዱ። ኣብዚ ነዊሕን ከቢድን ኲናት፡ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ልዕሊኡ ዝተኻዕወ ሓዊን ረመጽን ኣየምከኾን። እኳ ድኣ ኣትሪሩዎን ኰሊዕዎን። ኣብዚ ብብርታዐኡ ሒደት መዳርግቲ ጥራይ ዝነበሮ ብርቱዕ ኲናት፡ ኤርትራዊ መንእሰይ፡ ብጽንዓቱን ልዑል ጅግንነቱን ተወፋይነቱን ኣንጸባራቒ ወተሃደራዊ ዓወታት ብምምዝጋብ፡ ተዓዊቱ ወጺኡ። ወርሒ መጋቢት ከኣ፡ ኣብዚ እጹብ ድንቂ ናይ ምርብራብ ታሪኽ፡ ዓበይቲን ወሰንቲን ወተሃደራዊ ዓወታት ዝተመዘገቡላ ወርሒ እያ።

ናቕፋ፡ ሓንሳብ ብተጋደልቲ ሓራ ምስ ወጸት፡ እግሪ ገዛእቲ ዳግማይ ዘይረገጻ እንኮ ከተማ ብምዃና፡  ፍሉይነት ዘለዋ እያ። እቲ ካልእ ፍሉይነታ ከኣ፡ ህዝባዊ ግንባር፡ ካብ ሰፊሕ ከባቢታት ኤርትራ ስትራተጂያዊ ምዝላቕ ክገብር ምስ ወሰነ፡ ምስ ግንባራት ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕልን ሓልሓልን ባርካን ብምትእስሳር፡ ቀንዲን ማእከልን መከላኸሊ መስመሩ ክትከውን ዝመረጻ ናቕፋ እያ። ህዝባዊ ሰራዊት ኣብ ከባቢ ናቕፋ፡ የማነ ጸጋም ስትራተጂያዊ እምባ ደንደን፡ ኣብቲ ብኸቢድ ደብዳብ ነፈርቲ ውግእን ዝተፈላለየ ኣጽዋርን ተሰንዩ ዝካየድ ዝነበረ መጥቃዕቲታት ወራሪ ሰራዊት ደርግ፡ ፍጹም ክድፈር ዘይተኻእለ ጽኑዕ ዕርዲታት መስሪቱ ን9 ዓመታት መመላእታ፡ ብልዑል ጽንዓትን ተወፋይነትን መኪቱ፡ ነቲ ገዚፍ ወራሪ ሰራዊት ጸላኢ ዘፍ ኣቢሉ፡ ናብ ስትራተጂያዊ መጥቃዕቲ ክሰጋገር በቒዑ እዩ። በዚ ድማ እያ ናቕፋ ሕላገት ጽንዓትን ሓያል መኸተን ህዝቢ ኤርትራ ተባሂላ ኣብ ታሪኽ እትጥቀስ።

ወርሒ መጋቢት ሓርነት ናቕፋ ጥራይ ኣይኮነትን ኣበሲራ። ድሕሪ’ቲ ኣብ ግንባራት ናቕፋ፡ ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል፡ ሓልሓልን ባርካን ን9 ዓመታት ዝተኻየደ ነዊሕ ምብራብ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ካብ መድረኽ ጃላነት ሰጊሩ፡ ኣብ ግንባር ናቕፋ ዓሪዱ ንዝነበረ፡ ዓቢ ክፋል ሰራዊት መግዛእቲ ኢትዮጵያ “ናደው እዝ”፡ ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ሓንሳብን ንሓዋሩን ሓመድ ኣዳም ዘልበሰሉ መስተንክር ስርሒት እውን፡ ካብ 17-19 መጋቢት 1988 ኣብ ዝነበራ መዓልታት’ዩ ተፈጺሙ። በዚ ቅድሚ 29 ዓመታት ዝተፈጸመ መስተንክር ወተሃደራዊ ቅያ’ዚ፡ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር፡ ኣስታት 100 ኪ.ሜ ዝዝርጋሕ ድልዱል ዕርድታት ሰራዊት መግዛእቲ ኢትዮጵያ ሃደሽደሽ ኣቢሉ፡ ካብ ሕዳይ ክሳብ መስሓሊት ኣስታት 100 ኪ.ሜ. ብምግስጋስ፡ ንሰውራ ኤርትራ ካብ መድረኽ ምርብራብ ናብ መድረኽ ስትራተጂያዊ መጥቃዕቲ ዘሰጋገረ ዓቢ ዓወት’ዩ ሓፊሱ።

ወርሒ መጋቢት ምስ ናቕፋ ዝተኣሳሰረ ታሪኽ ጥራይ ኣይኮነን ዘለዋ። እቲ ሓደ ካብ ዓበይቲ ወተሃደራዊ ዓወታት ህዝባዊ ሰራዊት ዝኾነ ምድምሳስ “ውቃው-እዝ” እውን ካብ 19-21 መጋቢት 1984 እዩ ተፈጺሙ። እዚ ቅድሚ 36 ዓመታት ዝተፈጸመ፡ ንህዝባዊ ሰራዊት ካብ መድረኽ ምክልኻል ናብ መድረኽ ጃላነት ዘሰጋገረ ስርሒት ምድምሳስ ‘ውቃው-እዝ”፡ ጀጋኑ ኤርትራውያን ተጋደልቲ፡ ነቲ ኣብ ግንባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል፡ ካብ ቅሮራ ክሳብ ቀጣን ንኣስታት 100 ኪ.ሜ. ተዘርጊሑ፡ ድልዱል ዕርድታት ሃኒጹ፡ ን5 ዓመታት መመላእታ ሽግ ሰውራ ንምቕሃም፡ መግዛእቲ ንምውሓስ፡ ዝተረባረበ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ካብ ዕርድታቱ ቦንቊሩ ብምውጻእ፡ ኣብ ውሽጢ 49 ሰዓታት፡ ምሉእ ብምሉእ ዘቃበጸሉ፡ ብውሕሉል ወተሃደራዊ ስልቱ፡ ብበርቃዊ ቕልጣፈኡን ስፍሓት ሸፈንኡን ኣደናቒ ስርሒት እዩ ነይሩ።

ወርሒ መጋቢት ድሕሪ ናጽነት እውን ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ተወሳኺ ቅያ መዝጊባ እያ። እቲ ንወለዶ ገድሊ ተኪኡ፡ ሕድሪ ሃገር ዝተረከበ ኤርትራዊ መንእሰይ፡ ልኡላውነት ሃገሩ ክደፍር ንዝመጸ ወራሪ ሰራዊት ወያነ፡ ብመዳርግቲ ኣልቦ ጅግንነት ገጢሙ፡ ዓቢ ዓወት ዝሓፈሰሉ፡ ግጥም እግሪ መኸል፡ ኣብ ናይ 1999 ወርሒ መጋቢት እዩ ነይሩ። ስለዚ እዛ ወርሒ ጅግንነት ኤርትራውያን እናተወራረሰ ዝቕጽል ምዃኑ ዝመስከረት ወርሒ እውን እያ።

154 total views, 1 views today

(Visited 8 times, 1 visits today)

Eri-Youth

The owner of this website is the Eritrean union of youth and students.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *