መግዛእቲ ፍርቂ-ዘመን ዝፈንቀለ ስርሒት

ሃገራዊ ታሪኽ፡ መግለጺ ሚዛንን ክብረትን ሓደ ህዝቢ እዩ። ኩሎም ህዝብታት ከኣ፡ ብዓይኒ ታሪኽ ሓደ ኣይኮኑን። ብመጠን’ቲ ዝገጠሞም ብድሆታት፡ ንዓኡ ንምስዓር ዘጥርዩዎ ክብርታትን ዝፍጽምዎ ቅያታትን፡ ርዝነት ታሪኾም ክፈላለ ግድን ይኸውን።

ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ ንናጽነት ይኹን ድሕሪ ናጽነት ልኡላውነት ሃገር ንኸይድፈር ዘርኣዮ መስተንክር ጅግንነት፡ ተወፋይነትን ጽንዓትን፡ በዚ ወኒ’ዚ ዘመዝገቦ ዓበይቲን ኣንጸባረቕቲን ወተሃደራዊ ዓወታት፡ ንወለዶታት ኤርትራ – ንዘንተ-እለት ሰብ ረዚን ሃገራዊ ታሪኽ ኪኾኑ ኣብቂዕዎም ኣሎ። “ታሪኽ፡ ዋንነት ናይ ሰራሕቱ ዘይኮነስ ናይ ወረስቱ እዩ. . .” ዝብል ኣገላልጻ ኣሎ። እዚ ማለት፡ ዝበዝሕ እዋን ሰራሕቲ ታሪኽ ብመስዋእቲ ይሓልፉ እዮም። እቲ ዝተርፍ ታሪኾም እዩ – ታሪኾም ድማ ምንጪ ሓበን ናይቶም ዝቕጽሉ ወለዶታት ኮይኑ ይነብር።

ከምኡ ስለዝኾነ እዮም፡ እቶም ወነንቲ ረዚን ታሪኽ ክንከውን ዘብቅዑና ፍጻመታት፡ ወትሩ ብሓበን እናተዘከሩ ዝነብሩ። ሎሚ፡ ንሓደ ካብኣቶም – ኣብ ወርሒ ለካቲት 1990፡ መግዛእቲ ፍርቂ ዘመን ዝፈንቀለ መስተንክር ቅያ ከነዘኻኽር፦

ህዝቢ ኤርትራ፡ ተጻባኢ ባህርይ ዘይእንታዩ፡ ናቱ’ምበር ዘይናቱ ዘይደሊ ወረጃ ህዝቢ እኳ እንተኾነ፡ ብሰንኪ ዓይኒ ዝስሕብ ስትራተጂያዊ ኣቀማምጣን ጸጋታትን ሃገሩ፡ ገባቲ ፖሊሲ ርእሰ-ሓያላን፡ ከም ሃገርን ህዝቢን ካብ ካርታ ዓለም ክሕከኽ ፈሪዱዎ ነይሩ እዩ። ኣብ ባይታ ግን፡ ኤርትራዊ

ሃገራዊ መንፈስ ብቐሊሉ ዝሕከኽ ኮይኑ ኣይተረኽበን። ጂኦ-ፖለቲካዊ ስትራተጂ ዓበይቲ ሓይልታት ዓለምና ንምርዋይ ተባሂሉ፡ ሕጋዊ መሰሉ ንናጽነት ምስ ተነፍጎ፡ ጥንግናግ ዓለማዊ ውዲት ፈንጢሱ፡ ዝተመንዝዐ መሰሉ ብቕልጽሙ ንምርግጋጽ፡ ኣብ ዘመናዊ ዓለምና ሓደ ካብቶም ዝጸንከሩ ነዊሕን መሪርን ሓርነታዊ ተጋድሎ ከካይድ ተገዲዱ። እዚ ነዊሕ ኲናት’ዚ፡ መዘና ኣልቦ ቅያን ጅግንነትን ኤርትራውያን ዝምስክር ድንቂ ፍጻመታት ዝሓቘፈ እዩ።

ሓደ ካብቶም ጐሊሖም ዝጥቀሱ ጅግንነታዊ ፍጻመታት ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ እቲ ቅድሚ 29 ዓመታት ኣብ ለካቲት 1990፡ ንምጽዋዕን ከባቢኣን ሓራ ዝገበረ – “ስርሒት ፈንቅል” ዝተሰምየ ስትራተጂያዊ መጥቃዕቲ ህዝባዊ ሰራዊት – ኣብ ልዕሊ ሰራዊት መግዛእቲ ኢትዮጵያ እዩ።

ስርሒት ፈንቅል፡ ኣብ ታሪኽ ወተሃደራዊ ግጥማት ዓለምና፡ ሒደት መዳርግቲ ጥራይ ዝርከቦ፡ ብመሬትን ብባሕርን እጹብ ወተሃደራዊ ቅያ ዝተፈጸመሉ፡ ብውሕሉል ወተሃደራዊ ስልቱ፡ ብበርቃዊ ቅልጣፈኡን ስፍሓት ሸፈንኡን ንዓለም ዘገረመ፣ ኣብ ክሳድ መግዛእቲ ናይ መጨረሽታ መሸንቆቛ ብምእሳር መግዛእቲ ፍርቂ ዘመን ፈንቂሉ፡ ጸሓይ ሓርነት ኣድሚቑ ዝዀልዐ፣ ዜጋታት’ዛ ሃገር፡ ብሓበንን ኵርዓትን ንዘንተ-እለት ዝዝክሩዎን ዝሕበኑሉን ታሪኻዊ ስርሒት እዩ።

እዚ ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ዝተፈጸመ መስተንክር ቅያ’ዚ፡ ኣብ ወተሃደራዊ ግጥማት ሓርነታዊ ቃልስና ጎሊሑ ዝሰፈረ ብርቂ ፍጻመ ደኣ ይኹን’ምበር፡ ኤርትራዊ ተጋዳላይ፡ ናብ ከምዚ ዝዓይነቱ ገዚፍን ስትራተጂያውን መጥቃዕቲ ክሰጋገር ቅድሚኡ ዘካየዶ ምርብራብ – እቲ ዝነውሐ፡ ዝበርተዐን ሓያል ጽንዓት ዝሓተተን እዩ ነይሩ።

ስርሒት ፈንቅል፡ ድምር ውጽኢት ናይ’ቲ፡ ኣብ እምባታት ናቕፋ፡ ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል፡ ባርካን ኣብ ኩሉ ከባቢታት ሃገርን፡ ካብ 1978 እዋን ስትራተጂያዊ ምዝላቕ ጀሚሩ ን12 ዓመታት መመላእታ ብዘይ እስትንፋስ ዝተኻየደ፡ ንገዛእቲ ኢትዮጵያን ርእሰ-ሓያላን ዘራያቶምን ኣላሽ ዘበለ ማእለያ ዘይብሉ ናይ ምርብራብ ግጥማት እዩ። ሓርነት ምጽዋዕ፡ ድነ መግዛእቲ ገሊሁ፡ ፍናን ናይ’ቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ስደት ኣብ ወጻኢን ዝነበረ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ዝበረኸ ጥርዚ ብምድያብ፡ ንጉዕዞ ናብ ምሉእ ኣግእዞ ብርቱዕ ናህሪ ዝደለበ እዩ።

ድሕሪ ስርሒት ፈንቅል፡ ሓርነት ኤርትራ ፍጹም ዘየጠራጥር ክስተት ምዃኑ ግሁድ እኳ እንተነበረ፡ ‘ዓሻስ ክሳብ ገበጣ ዝውዳእ ይጻወት’ ከምዝበሃል ግን፡ ገዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ስዕረቶም ተኣሚኖም ካብ ሓሙዂሽቲ ኲናት ናይ 30 ዓመት ዝተረፈ ሰብኣውን ንዋታውን ጸጋታቶም ኣብ ክንዲ ምእርናብ፡ ኣብ ጸወታ ቅብጸት እዮም ቀጺሎም። እንተኾነ፡ ሕኑቕ ብዘይካ ዓፍራ ካልእ ስለዘየውጽእ፡ ኣብ ከበባ ኣትዮም እንከለዉ፡ ኣብ ግንባራት ጊንዳዕን ደቡብን ዝገብሩዎ ዝነበሩ ምዕልባጥ፡ ዘምጽኦ ለውጢ ኣይነበረን። ነዊሕ ኣብ ዘይኮነ ግዜ ድማ፡ ህዝባዊ ሰራዊት፡ ንመላእ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ብምእታው፡ ቃልሲ ንናጽነት ኣብ ምዕራፉ ኣብጺሑዎ።

እዚ ዘዅርዕ ሃገራዊ ታሪኽ፡ በቲ ልዑል ፍቕሪ ሃገርን ህዝቢን፡ ሓያል እምነት ኣብ ዕላማ፡ መዳርግቲ ኣልቦ ጽንዓት፡ ጅግንነት፡ ተወፋይነት፡ ርእሰ ምትእምማን ዝመለለዪኡ፡ ክንዮ ውልቃዊ ጣዕሚ፡ ረብሓ መጻእቲ ወለዶታት ዘቐድም ተወፋይነት ኤርትራውያን ዝተነድቀ እዩ። እቲ ቀንዲ ሓይሊ ህዝቢ ኤርትራ፡ እዚ ዝተገልጸ ሃገራዊ መንፈስን ሞራልን እዩ። ሚዛኑን ክብረቱን፡ ኣብ ቅድሚ ማሕበረ-ሰብ ዓለም – ኣዝዩ ረዚንን ብቐሊሉ ዘይልዓልን ዝገበሮ ረቛሒ ድማ፡ እዚ ፍሉይን ዘሐብንን ታሪኹ’ዚ እዩ።

ከም ስርሒት ፈንቅል ዝኣመሰሉ ንኽቡር ታሪኽና ዘዘኻኽሩ ጉሉሓት ፍጻመታት እምበኣር፡ ህላወና ንምርግጋጽ ኣብ ዘካየድናዮ ነዊሕ ምርብራብ፡ ዝነደቕናዮ ዘዅርዕ ሃገራዊ ታሪኽ ብምዕቃብ፡ ንኽብረት ዘብቅዓና ሃገራዊ ሞራልን ክብርታትን ወትሩ ኣብ ቦታኡ ምህላዉ ንምርግጋጽ፡ ቃልና እነሐድሰሎም ኣጋጣሚታት እዮም። ምኽንያቱ፡ ዘሐብን ሃገራዊ ታሪኽ ነባርነቱ ዚረጋገጽ፡ ንዓኡዝሃነጸ ጅግንነት፡ ባህልን ክብርታትን ከይተበረዘ እናተወራረሰ ምስ ዝቕጽል፡ እቲ ደራኺ ዕላማ ድማ ሸቶኡ ምስ ዝወቅዕ እዩ።

ዝኽሪ ስርሒት ፈንቅል ኮነ ካልኦት ተመሳሳልቲ ዝኽርታት፡ ነቲ ኣዝዩ ክቡርን ዘዅርዕን ሃገራዊ ታሪኽና ብምጉላሕ፡ ወትሩ ህያው ኮይኑ ክነብር ዘኽእሉ ብምዃኖም፡ ተረከብቲ ሃገር ወለዶታት፡

ጅግንነት ኣቦታቶምን ኣደታቶምን ዘድንቑሉ፡ ናይ ሓበንን ኩርዓትን ዝኽርታት እዮም። ብርግጽ ድማ ከም’ቲ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ፡ ዘዅርዕ ሃገራዊ ታሪኽ – ዋንነቱ ናይ ሰራሕቱ ዘይኮነ ብቐንዱ ናይ ወረስቱ እዩ። ከመይሲ፡ እቶም ነዚ ዘዅርዕ ታሪኽ ዝሰርሑ፡ ንመጻእቲ ወለዶታት ክብረት

ኣጐናጺፎም ሓሊፎም እዮም። ሓርበኛ ኣይነብርን እዩ – ታሪኹ ግን ነባሪ እዩ!

ብኸምዚ ዝኣመሰለ፡ እምብዛ ዘሐብንን ዘዅርዕን ጅግንነታዊ ታሪኽ፡ ሓርነቱ ብገዛእ ቅልጽሙ ዝጨበጠ ተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራ፡ ንናጽነት ከም ቅድመ ኩነት ንምህናጽ ፍትሒን ራህዋን ዝሰፈኖ ስልጡን ሕብረተ-ሰብ እምበር፡ ከም ናይ መወዳእታ ዕላማ ጠሚቱዎ ኣይፈልጥን። በዚ ድማ ድሕሪ ሓርነት፡ ረመጽ ሓርነታዊ ኲናት ኣጥፊኡ፡ በሰላ ኲናት ኣሕውዩ፡ ብዝተዓጻጸፈ ጻዕሪን ህርኵትናን ኣብ ጐደና ስልጣነ ንኽጽንበር፡ ኣብ ዳግማይ ገድሊ ንህንጸትን ልምዓትን ሃገር ተጸሚዱ።

ይኹን’ምበር፡ ድሕሪ ናጽነት እውን እንተኾነ፡ ልኡላውነት ኤርትራ ንምቕልባስን ዕብየቱ ንምኹላፍን ዝተሃንደሰ እልቢ ዘይብሉ ተጻብኦታት እዩ ኣሕሊፉ። ኣብዚ ካልኣይ ገድሊ እውን ብዙሕ ቅያታት ፈጺሙ ብኣንጸባራቒ ዓወት ክወጽእ ክኢሉ።

ራእይን ዕላማን ሰማእታት ፈንቅል ይኹን ናይ ኩሎም ቅድሚ ናጽነትን ድሕሪ ናጽነትን ስዉኣትና – ‘ሓርነት’ እዩ። ኩሉ-እንትናውን ምሉእን ሓርነት። ናጽነት ከኣ፡ ዝበረኸ ሃገራዊ ዕላማኦም። መንፈሳውን ነገራውን ጠለባት ዜጋታት ብምልኣት ምርግጋጽ፡ ምዕሩይ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፡ ባህላውን ማሕበራውን ዕብየት ምውሓስ። ባህጊ ህዝቢ ኤርትራን ጀጋኑ ሰማእታቱን እዚ እዩ።

ንኹሉ ናይ ቅድሚ ናጽነትን ድሕሪኡን መስገደላት ሰጊርና፡ ከነረጋግጾ እንደሊ ዕላማ፡ ስልጣነን ብልጽግናን እዩ። ሎሚ እዚ ባህጊ’ዚ፡ ልክዕ ከም ትማሊ – ብጻዕሪ ናይ ‘ተረካብ ሕድሪ ወለዶ’ እዩ ዚሰምር። ስለ’ዚ እዩ ድማ ጻዕርና – ጻዕሪ ናይ’ዚ መድረኽ’ዚ ወለዶ – ካብ ምንጪ’ቲ  ዘሐብን ታሪኽና ጸዓት እናሰነቐ፡ ክሳብ መወዳእታ ዘልሓጥ ከይበለ ክቕጽል ዘለዎ። ታሪኽ ትማሊ ብታሪኽ ሎሚ ስለዝዕቀብን ስለዝኹላዕን።

 

ክብሪን ሞጐስን፡ ነቶም ሃገራዊ ክብረት ዘጐናጸፉና ጀጋኑ ሰማእታት ኣሕዋትናን ወለድናን!!

ዳንኤል ኣ.

134 total views, 1 views today

(Visited 9 times, 1 visits today)

Eri-Youth

The owner of this website is the Eritrean union of youth and students.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *