እንታይ ይበሃል ኣሎ?

ምስግጋር ዘይሕጋዊ  ገንዘብ ንንግዲ ዶ ፖለቲካዊ ሽርሒ?

ኣብዚ እዋን እዚ ሓያሎ ሃገራት ንረሳሕ ሰልዲ ወይ ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ገንዘብ ኣመልኪተን ሰፊሕ ዋዕላን ዓውደ መጽናዕትን ኣብ ምውዳብ ይርከባ። ብደረጃ ዓለም’ውን፡ ዕለታዊ ዜናን ሓበሬታን ንማሕበረሰብ ዓለም ተቐይሩ ይርከብ። እቲ ዝብሃል ካልእ እቲ ዝስራሕ ካልእ እኳ እንተኾነ፡ ኣእምሮ ሰብ ዘደንቁር ዜና ምስማዕ ኣይተረፈን። እቲ ካብ ጥንታዊ ባህሪ ዝነበሮን ኣብዚ ምዕቡል ዘመን ከኣ ናብ ዝተወደበን ዝተራቐቐን ሜላ፡ ዝለዓለ ተክኖሎጂ ዝተዋደደሉ ስራሕ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ንምዃኑ ኣብዚ መዳይ እዚ ዝሳተፍ ውልቀ ነጋዳይ ድዩ ትካል?

እንታይ  ክበሃል ጸኒሑ?

ምስግጋር ዘይሕጋዊ ገንዘብ ከም ኣምር ድሕሪ ቀዳማይ ኲናት ዓለም ክዝውተር ከም ዝጀመረ ይፍለጥ። ኣብ 1920ታትን 1930ታትን ናይ ማፍያ ትካላት ብሰፊሕ ሰሪሖሙሉ።  ዝተወደበ ገበን ንምፍጻም ከኣ ንገንዘብ ከም  ብምዝራፍ፡ ብምንዝርና ጠላዕን ትምየና ባጤራን ብምእካብ ከም ሕጋዊ ገንዘብ የንቀሳቕስዎ ምንባሮም መዛግብ ታሪኽ የረጋግጽ። ኣብዚ ዘመናዊ መድረኽ ከኣ፡ ነዚ መድረኽ ብዝገጥም ጥበብ ይስርሓሉ ኣሎ።

እቶም ኣብ ምስግጋር ዘይሕጋዊ ገንዘብ ዝሳተፉ ካብ ናኣሽቱ ናብ ዓበይቲ ኮርፖሬሽናት  ተሰጋጊሮም። ዓበይቲ ፖለቲከኛታትን ሰበስልጣናትን ናይዛ ዓለም ኢድ ዝሕውሳሉን ብዝተወደበ መገዲ ዝስራሓሉ ጸሊም ወፍሪ  ተቐይሩ። እቲ ሃስያ ኣብ ምጥፋሽ ባንክታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ህይወትን መነብባሮን ህዝብታት ዓለም ብፍላይ ከኣ ውሑስ ምንቅስቓስ ኣሉታዊ ስምብራት ምስ ገደፈ ኣቓልቦ ክስሕብ ጀመረ። እቶም ምስጢራት ዘቃልዑ ግዱሳት ንህዝቢ ሓበሬታ ክበጽሖ ብዝክኣሎም ጽዒሮም።

እንታይ እሞ ክብሉ ይኽእሉ ኔሮም?

ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ናይዛ ዓለም ብውሑዳት ወነንቲ ኮርፖሬሽናት ዝዝወራ ምዃነን ካብ ምንም ሰብ ዝኽወል ኣይኮነን።  ስለዝኾነ ከኣ ነቲ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታ ዘቕርብ ዜናታት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ይዕፍንኦ ወይ ከኣ ላህመታዊ ሓበሬታ ኮይኑ ከም ዝቃላሕ ይገብራ ነበራ። ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ናይዘን ዓበይቲ ኮርፖሬሽናት ንዝቃላሕ ሓበሬታ፡ ብዝተፈላለየ ሜላ ቀልጢፉ ከም ዝብርዕን ተሰሪሕሉ።

ምስግጋር ዘይሕጋዊ ገንዘብን ጂኦግራፊያዊ መስመሩን ኣበይ ነበረን ኣበይ ኣሎን?

እቲ ዝበዝሐ ወፍሪ ምስግጋር ገንዘብ ኣብ ሃገራት ሳልሳይ ዓለም ብፍላይ ከኣ ላቲን ኣመሪካን ርሑቕ ምብራቕን ከም ዝካየድ ዝተፈላለየ መጽናዕታዊ ሓበሬታታት ይሕብር እዩ። ዘይሕጋዊ ምስግጋር ገንዘብ ዓቢ ትኹረት ብምሃብ ይሰርሓሉ እየን እናተባህለ ዝንዛሕ ካልእ ወረ ግን  በንጻሩ እዩ ኔሩ። እቲ ካብ ኣፍሪቃን ኤስያን ናብ ኤውሮጳ ዝኸይድ መስርሕ ቁልጡፍ መልሰ ግብሪ ይወሃቦ።

ሕብራዊ ትርጉምን መግለጽን

እቲ ብምሕጻብ ገንዘብ ዝግለጽ ኣምር ምስግጋር ዘይሕጋዊ ገንዘብ፡ ካብ ባንካታት ወጻኢ ዝንቀሳቐስ ገንዘብ ዘይሕጋውን ንገበን ዝዕድም ንጥፈታት እዩ። ብዓቢኡ’ውን  ዝተፈላለየ መርበብን ውዳበታትን ከም ሽፋን ንግዲ ዝመስል ንጥፈታት ይካየደሉ። ብዘይካ ምትምያን ባጤራ ካልእ ዝስዕብ ሓደገኛ ተርእዮታት’ውን ካብቲ ብዙሕ ውሑድ ዓመጽ ምዃኑ ይንገር። ብሕጋዊ ሸነኹ’ውን፡ምስግጋር ገንዘብ ዝካየደሉ ምኽንያት፡ ካብ ባህርያዊ ወጻኢ ንዝኾነ ንጥፈታት ንምስልሳል፡ ዘይፍሉጥ ምንጪታቱ ንምሕባእ፡ ብልሽውና፡ ካብ ግብርን ቀረጽን ወጻኢ ዝኾነ ሕቡእ ተግባር ንምፍጻም  ይበሃል ከም ተራ መግለጺ ንምግላጽ። ስለዝኾነ ከኣ፡ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ብሕቡእን ብሽርሕን ገንዘብ ይሰጋገር። እቲ ኣብ ምስግጋር ገንዘብ ዝፍጸም ዓመጽ ካብ ካልእ ጎነጽ ክዓብይ ንቡር እዩ።

እንታይ ድኣ ይበሃል ኣሎ?

እቲ ምስጢር እናተቓልዐን ብህብዝታት እናተፈልጠን ብዝኸደ እቲ ብምኽንያት ንግድ ዝካየድ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ገንዘብ ንሓያሎ ሃገራት ከም ዘሻቕለን ተመሲሉ ክርአይ ጀሚሩ። በዚ ምኽንያት ገበነኛታት ዝቐጽዓሉ ሕግታት ክወጽእ ተፈቲኒ። ሓያላን ሃገራት ኣብ ልዕሊ ምስግጋር ዘይሕጋዊ ገንዘብ መቕጽዒ ኣዋጅ ክኽልሳ ተራእያ። ነቲ ጉዳይ ካብ ሲቪላዊ ናብ ፖለቲካዊ ሽርሒ ክርእይኦ ዝፈተና ግን ከኣ ዝተሳዕራ ሃገራት ውሑዳት ኣይኮናን።  ነዚ ንምሽፋን ብዙሓት ኣብቲ ንግዲ ዝሳተፉ ትካላት ዘሻቕል ዝኾነ ካብ 10ሽሕ ንላዕሊ ዝተሓዝ ደረቕ ገንዘብ ሕጋውነት ከም ዘይብሉ ኣፍሊጠን።

ዝተፈላለያ ሃገራት ንቕሓት ህዝቢ ኣብ ምስግጋር ዘይሕጋዊ ገንዘብ ንምዕባይ ሰፊሕ ጎስጓስ ከካይዳ ጸኒሐንን ኣሎዋን። ሓያለ ተኸታተልቲ ድራማታት’ውን ፈርየን። እታ ኣብ 2008 ብተለቪሽን ሂት (TV hit) ዝተዳለወት “from the Kitchen to the Hustle” ዘርእስታ  ፊልም ንኣረኣእያ ብዙሓት ሰባት ቀይራ እያ። ኣብታ ድራማ ብዙሕ ሓቅታት ተቓሊዑ። ኣሰጋገርቲ ገንዘብ መን’ዮም? ብኸመይ የሰጋግሩ? ዝኽተልዎ ጥበብ እንታይ ይመስል? ብዓቢኡ ከኣ፡ ብስም ዘይመንግስታዊ  ውድባትን ናይ ደገፍትን ተደናገጽትን ሰብኣዊ ማሕበራትን ዝካየድ ሽርሒ እንታይ ከም ዝመስል ብደቂቕ ቀሪቡ።ዋላ’ኳ ግዜኡ ዝሓለፎ ጥበብ እዩ ተንጸባሪቑ ዝብል ካብ ፖለቲከኛታት ነቐፍቲ ኣብ ልዕሊ እንተቐረበ፡ ንተዓዘብቲ ዝፈጠረቶ ንቕሓት ግን ብቐሊል ከም ዘይርኣ ይእመን።

እኒ መን’ዮም ቀንዲ ኣሰጋገርቲ ዘይሕጋዊ ገንዘብ?

ግብረሽበራውያን ካብቶም ቀንዲ ኣብ ምስግጋር ዘይሕጋዊ ገንዘብ ዝሰርሑ ትካላት ምዃኖም ብሰፊሑ ይንገር። ግብረሽበራውያን ከ መን’ዮም? እቶም ናይ ብሓቂ ግብረሽበራውያን ዝስመዩ ትካላት ወይ’ውን ብድሕሪኦም መን’ዩ ዝእዝዝ?  እዚ ሕቶታት እዚ መልሲ ዝወሃቦ ኣይኮነን። ነዚ ከም ዘለዎ ንጸጋም ብምግዳፍ፡ ግብረ ሽበራውያን ንኹሉ ናይ ሽርሒ መደባቶም ብሓይሊ ጥረ ገንዘብ ከም ዘካይድዎ ይእመን። ስለዚ፡ ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ገንዘብ ግብረ ሽበራውያን ንምዕጋት ተባሂሉ ሓያለ ናይ ኣሰራርሓታት ከም ዝተኣታተው ተገይሩ። ባንክታት ኣብ ምዝውዋርን ምሓዝን ጥረ ገንዘብ ጽኑዕ ሕጊ ከውጽኣ ተገዲደን። ካብ ግዜ ናብ ግዜ እቲ ኣብ ኢድ ዓማዊል ዝተሓዝን ዝንቀሳቐስን ገንዘብ ከምኡ’ውን ዚዘዋወር ዓቐን ጥረ-ገንዘብ  ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቁጽጻር ከእትዎ ፈቲነን። በዚ ምኽንያት’ዚ፡ ዓማዊለን  ክፍሊታት ብካርድ ክፍጽማ፡ ኣብ ድኳናት ብካርድ ኣብ ዝኸፍልሉ እዋን ጥረ-ገንዘብ ከውጽኡ፡ ጥረ-ገንዘብ ንኸእትዉን ከውጽኡን ድማ ማሽን መዋህለሊ ጥረ-ገንዘብን ኤቲኤምን ክጥቀሙን ከተባብዓ ፈቲነን። ብዙሕ ተሰሪሕሉ እኳ እንተኾነ፡ ንእኡ’ውን ብምስጢራዊ ቁጽሪ ምስራቕ ኣይተረፈን። የግዳስ ብመጠኑ ኣብ ምቁጽጻር ግደ ተጻዊቱ እዩ።

ስለምንታይ ዘይዕገት?

ንሰላምን ጸጥታን ናይ ዓለም ካብ ዝርብሹ ተግባራት ሓደ ምስግጋር  ዘይሕጋዊ ገንዘብ እዩ። ንምዕጋቱ ኩሉ ክሳተፍ ከም ዝግብኦ’ውን ኣብ ምልክት ሕቶ ኣይኣትውን። እቲ ልዕሊ ኩሉ ዝጥቀስን ዝያዳ መኽሰብ ንምርካብን ዝፍጸም ገበን ዓቢ እዩ። ቀዳማይ ገበን ንምሽፋን ዝካየድ ካልእ ገበን ከኣ ነቲ ውዲት ዝተራቐ ይቕይሮ። ካብ ባንክ ወጻኢ ንዝካየድ ምስግጋር ናብ ውሽጢ እቲ ሕጋዊ ዝመስል ስራሕ ብምእታዉ ዝካየድ ሽርሒ ዝተራቐቐ እዩ። ንባንከኛታት ብገንዘብ ብምስዳዕን ብምፍርራሕን ናብ ገበን ይጽምብሩዎም። ኣብ ውሽጢ ባንክ ብምእታው ጥረ ገንዘብ ንምርካብ፡ ዘይሕጋዊ ለቓሕ ምፍጻም፡ ዘይሕጋውን ዘይትካላውን ምንቅስቓስ ንምክያድ ሰሪሖም። እዚ ተግባር እዚ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ሃገራዊ ቁጠባውን ማሕበራውን ዕንወት ኣኸቲሉ እዩ። እቲ ጉዳይ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዝሕጸር ስለ ዘይከውን ከኣ ንምሉእ ህዝቢ ዓለም ዘዕንው ስራሕ ኮይኑ እዩ ዝቕጽል። ካልኦት እቶም ንዘይሕጋዊ  ምስግጋር ገንዘብ ዝሰርሑ ትካላት ብቐንዱ ኣብ ንግድ ወድ ኣዳም ክዋስኡን ኣብቲ ስራሕ ዓበይቲ ገበናት ክፍጽሙ ይርኣዩ።

ካብኡ ዝዓበየ ኸ እንታይ ይብሃል

ምስግጋር ገንዘብ ካብ ንግዳዊ ሸነኹ ወጺኡ ኣብ ፖለቲካዊ ሽርሒ ካብ ዝኣትው’ውን ዓሰርተታት ዓመት ሓሊፉ ኣሎ። “ቀውዒ ዓረብ” ዝብል ዝፍለጥ  ሰፊሕ ህዝባዊ ናዕቢ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃ ኣብ ምፍጻም እቲ ዝዓበየ ሽርሒ ምስግጋር ዘይሕጋዊ ገንዘብ ተኻዪዱ። ኣብቲ ሽርሒ ወይ ነቲ ውዲት ብድሕሪት ዝመርሓ ትካላት ዓቢ ገንዘብ  ኣዋፊሮም ኢዮም። በቲ ክዕገት ዘይክኣለ ናዕቢ ኣቐዲሞም ምስጢራት ምስግጋር ገንዘብ ከም ዝነበረ ነኸየቃልዑ ናይ ቅንጸላ ስርሒታት ምክያዱ ይፍለጥ። እቲ ሽርሒ ካብ ኣፍሪቃ ወጺኡ ናብ ርሑቕ ምብራቕን ኤውሮጳን ኣብ ዝለሓመሉ፡ ነቲ ሰፊሕ ህዝባዊ ናዕቢ  ዓቢ ገንዘብ ከም ዘዋፈርሉ ይሕበር። እቲ ኣብ መስከረም ዝፈሸለን ልዕሊ 20 ሽሕ ህዝቢ ዝተሳተፎ ናይ ሩስያ ናዕቢ፡ ገዚፍ ዘይሕጋዊ ገንዘብ ከም ዝፈሰሶ ማዕከናት ዜና ናይታ ሃገር ምሕባረን ናይ ቀረባ ግዜ ተዘክሮ እዩ።

እሞ ኸ

ኩሉ ሰብ፡ ድሕሪ እቲ ገንዘብ ዘሎ መዘዝ ክጥምት ኣሎዎ። ኩሉ ህዝቢ ክነቅሕን ኣንጻር ምስግጋር ዘይሕጋዊ ገንዘብ ክቃለስ ኣለዎ።

1,265 total views, 3 views today

(Visited 96 times, 1 visits today)

Eri-Youth

The owner of this website is the Eritrean union of youth and students.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *