ድሙቕ ምሸት፡ ምስ ምቁር ጣዕመ ዜማታት ወዲ ቀሪን!

ብሓሙስ ዕለት 29 ነሓሰ ኣደራሽ ሃማመተኤ ሓደ ድሙቕ ዕላል የአንጊዱ ኣምስዩ። እቲ ብረዚን ዘረባታትን ምቁር ጣዕመ ዜማታትን ድምጻዊ ዮውሃንስ ሃብተኣብ(ወዲ ቀሪን) ደሚቑ ዘምሰየ ኣደራሽ ዳዕሮ ናይ ሰዓትን ፈረቓን ከባቢ ድሙቕን ምቁርን ምስትምቓር ስነ-ጥበባዊ ስርሓት መንእሰይ ድምጻዊ ወዲ ቀሪን የአንጊዱ ኣምስዩ።

እቲ ኣደራሽ ብንኣሽቱን መንእሰያትን ተዓዘብቲ ዝያዳ ተዓብሊሉ እዩ ኣምስዩ። ካብቲ ዝተኻየደ ዕላል ድማ ንመንፈስ ዘሐድሱ ጣዕመ ዜማታትን ንቀጻሊ ስንቂ ክኸውን ዝኽእል ለበዋታትን መንእሰይ ድምጻዊ ወዲ ቀሪን ክቋደሱ ኣምስዮም። መራሒ ናይቲ መደብ ዘርእሰናይ መጀመርያ ሓጺርን ሓፈሻውን ሌላ ምስ መንእሰይ ድምጻዊ ወዲ ቀሪን ምስ ገበረ እዩ ብቐጥታ ናብቶም ኣዳልዩዎም ዝነበረ ሕቶታት ክሓልፍ ዝተራእየ።

ዘርእሰናይ ኣብ መጀመርያ፡ ብዛዕባ ኣጀማምርኡ ኣብ ስነ-ጥበብ ብፍላይ ድማ ኣብ ዓውዲ ሙዚቃን ደርፍን ከመይ ከም ዝመስል እዩ ተወኪስዎ። ወዲ ቀሪን ነዛ ሕቶ ትሕትና ብዝተሓወሶ ኣገባብ እዩ ክምልሳ ጀሚሩ። ኣብ መልሱ ድማ ኣጀማምርኡ ኣብ ስነ-ጥበብ ካብ ኩሎም መተዓብይቱ ዝተፈልየ ከምዘይኮነን ብመንገዲ ዝተፈላለዩ ጉጅለ ባህልታት ከምዝሓለፈን እዩ ገሊጹ። ኣብ መጀመርያ ናይ ስነ-ጥበባዊ ጉዕዝኡ ምስ ናይ ሃማመተኤ ዝተፈላለያ ጉጅለታት፡ ጉጅለ ባህሊ ሓበን ብዓቢኡ ድማ ምስ ጉጅለ ባህሊ ሸዊት ተጠርኒፉ ዘይነዓቕ ተመኩሮ ከም ዘጥረየ ኣብቲ ኣጋጣሚ ገሊጹ።

ኣብታ ምሸት ነታ ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ምስ ብዙሓት ተዓዘብቲ ከተላልዮ ንዝበቐት ጥዕምትን ኣደናፋቒትን `ኣደይ` ዘርእስታ ጣዕመ ዜማ እዩ ናይ መጀመርያ ንምስትምቓር ናብ መድረኽ ዘውረዳ። ብባህሪኣ እታ ዜማ ዝያዳ ተምሳጥ ተሕድረልካ እኳ እንተኾነት ጽፉፍን ብቑዕን ኣቀራርባ ወዲ ቀሪን ተወሲኽዎ፡ እቲ ኣደራሽ ብጸጥታን ተምሳጥን ከምዝወሓጥ ገይራቶ እያ። እታ ደርፊ፡ ዝደገማ ኮይና ኣብ 2005 ገና ንእሽተይ ከሎ ምስ ጉጅለ ባህሊ ሸዊት ኣብ ተለቪዥን ተዘርጊሓ ዝነበረት እያ። ወዲ ቀሪን ብዛዕባ`ዛ ደርፊ ክዛረብ ከሎ፡ እታ ንመጀመርያ ምስ ህዝቢ ዘላለየቶ ፍርያት ምዃና እዩ ዝዛረብ። ምስዛ ደርፊ ኣተሓሒዙ ድማ ኣብ ጉጅለ ባህሊ ሸዊት ዝቐሰሞ ትምህርትን ዝረኸቦ ዕድላትን ነዚ ሕጂ ሒዝዎ ዘሎ ብቕዓትን ምስልን ክሕዝ ከምዝደረኾ ኣብቲ ኣጋጣሚ ገሊጹ።

ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ኣብ ዝገበሮ ዕላላት ወዲ ቀሪን ኣዝዩ ልዑል ፍትወት ናይ ኩዑሾ ከም ዝነበሮ እዩ ዝዛረብ። ትማሊ ሓሙስ`ውን ነዚ ነጥቢ ከየልዓሎ ኣይሓለፈን። ኣብቲ ግዜ`ቲ ኣብ መንጎ ፍቕሪ ስነ-ጥበብን ኩዑሾን ተቐርቁሩ ከምዝነበረ`ውን ከይሓበአ ገሊጹ። “ኣብቲ እዋን ኣብ መንጎ እየ ተቐርቂረ ነይረ። በዚ ክደርፍ ይደሊ። ናይ ነገር ንእስነት ከይተርፍ ድማ ኩዑሾ ክጻወትን ምስ መተዓብይተይ ክጎይን ይደሊ ነይረ። ናብ ጉጅለ ባህሊ ሸዊት ክመጽእ ከለኹ ድማ ብታሕቲ ካሳቶነ ገይረ እየ ዝመጽእ ነይረ። ኣብ መወዳእታ ግና ኣብ ኩዕሾ ግዲ ዘየድምዕ ኮይነ ናይ ደርፊ ህይወት ስዒሩ።” ብምባል ነቲ ኣብ ግዜ ንእስነቱ ዘጋጥሞ ዝነበረ ናይ ድሌትን ዕላማን ምግርጫው ከብርህ ፈቲኑ።

ቀጺሉ ንምስትምቓር ዘቕረባ ጣዕመ ዜማ ድማ እታ ኣብ `ትማሊ` እትብል ተኸታታሊት ፊልም ከም ኣሰናዪት ዜማ ኮይና ተገልግል ዝነበረት `ኣይበደልኩን` እትብል ጣዕመ ዜማ እያ ነይራ። እታ ኣዝያ ኣደናፊቕት ዝኾነት ጣዕመ ዜማ ብህቡብ ገጣምን ደራስን ነፍስሄር ኢሰያስ ጸጋይ ዝተጻሕፈት እያ። እዛ ደርፊ እዚኣ ካብ ተዓዘብቲ ልዑል ኣድናቖት ከም ዝረኸበት ኣብቲ ምሸት ካብ ዝተሳተፉ ዕዱማት ገሊጾም እዮም። ሓደ ካብ ጋሽ ባርካ ዝመጸ መንእሰይ ብዛዕባ ኣብታ ደርፊ ዘለዎ ኣድናቖትን ኣኽብሮትን ብኸምዚ ኣገባብ ገሊጹ ነይሩ። “ሰላም ኮይኑ ናብ ሑመራ ኣብ ዝገሽኩሉ ኣጋጣሚ፡ ሓደ ኢትዮጵያዊ ነዛ ደርፊ ከም መጸውዒ ተሌፎኑ ገይርዋ ምስ ሰማዕኩ፡ ናይ ብሓቂ ደስ ኢሉኒ። ጸኒሐ ናብ ሓደ ባር ምስ ኣተኹ ኣብኡ ድማ ተወሊዓ ጸኒሓትኒ። ኣብዚ ድማ ከም ኤርትራዊ ዝያዳ ኮሪዐን ተሓቢነን። እዛ ደርፊ ኣብ ኤርትራ ጥራይ ከይትሓጽረት ተቐባልነት ምርካባ ብልጽቲ ምዃና ዝምስክር እዩ።” ብምባል ንዘለዎ ኣድናቖትን ዘጋጠሞ ዝኽርን ምስቲ ኣብቲ ኣደራሽ ዝነበረ ዕዱም ኣካፊልዎ።

ኣላዪ መድረኽ፡ ኣብ መንጎ መንጎ ንዕዱማት ዕድላት ብምሃብ ዘለዎም ርኢቶታትን ሕቶታትን ንኸቕርቡ እና ተወከሶም እዩ ዝኸይድ ነይሩ። ነዚ ዕድል ተጠቒሙ ናይ መጀምርያ መድረኽ ዝበሓተ ዕዱም ድማ ይከኣሎ ሃብተ ዝበሃል እዩ ነይሩ። ይከኣሎ ኣብ ዕላሉ “ወዲ ቀሪን ንፉዕ ድምጻዊ ምዃኑ ዝያዳ ዝተረዳእኩሉ ኣጋጣሚ እንተነይሩ፡ ሓደ መዓልቲ ኣቦና ድምጻዊ ነፍሲሄር ግርማይ ሰለሙን ንደርፍታቱ ክደግሞ ክላበዎ ከሎ ምስ ሰማዕኩ እየ። እቲ ኣድናቆተይ ኣብ ቦትኡ ኮይኑ፡ ብዛዕባ እቲ ናይ ኣቦና ለበዋ`ኸ እንታይ ገይርካ ክብሎ ይደሊ።” ብምባል ድማ ዝነበሮ ርኢቶን ሕቶን ኣፍሲሱ መድረኽ ንወዲ ቀሪን ገደፈሉ። ወዲ ቀሪን ኣብዚ`ውን ትሕትና ብዝተሓወሶ ዘረባ ኣገዳስን መሃርን መልሲ እዩ ሂቡ። “እወ እታ ኣጋጣሚ ጽቡቕ ገይረ እየ ዝዝክራ። ኣቦይ ግርማይ ጸዊዖም ከምኡ ምስ በሉኒ፡ ነቲ ኣኽብሮቶም እና ኣመስገንኩ ካልእ መዓልቲ ኣስፊሕና ክንዘራረብ እየ ዝሓስብ ነይረ። ምሳኻ ዘሎ ሰብ ዝፍለየካ ኣይመስለካን እዩ። ድሓን የርክበሉ እየ ድማ ትብል። ግና ከምኡ እዩ። ግዜ ኣለኒ እናበልካ ትቕደም። ኣነ ድማ ዝሓሰብክዎ ከይገበርኩ፡ ዳግማይ ከይተራኸብና ኣቦይ ግርማይ ቀዲሞምኒ።” ብምባል ዝተሰምዖ ጣዕሳ ገሊጹ።

ከም ተወሳኺ`ውን ኣብታ ምሸት ብዛዕባ ኣብ ድራማ ዝነበሮ ልዑል ኣበርክቶን ዝሰርሖም ስርሓትን ተዘሪብሉ። ካብ ብዙሓት ተዓዘብቲ ድማ ኣብ ድራማ ዘለዎ ዕቑር ዓቕሚ ክሰርሓሉን ክጥቀመሉን ተላብዮሞ። እታ `ወዲ ቀሪን` እትብል ከም መጸውዒቱ ኮይና ተገልግል ዘላ ካለአይቲ ስሙ`ውን ውጽኢት ናይዚ ምዃኑ ተዘሪቡላ። ኣላዪ መድረኽ ቀጺሉ፡ ብዛዕባ`ታ ኣብ 2014 ዘሕተማ `ሌላ` እትብል ኣልቡም እዩ ክዛረብ መሪጹ።

ወዲ ቀሪን ብዛዕባ እዛ ልዑል ሃልኪ ጉልቦትን ገንዘብን ዝገበረላ ኣልቡሙ ክዛረብ ከሎ “እዛ ኣልቡም ልዑል ጸዓት እያ ሓቲታትኒ። ኣነ መጸወዒ ክኾነኒ ዝኽእል ስራሕ ክሰርሕ ኣለኒ ካብ ዝብል ኒሕ እየ ሰሪሐያ። ከም ዝመስለኒ ድማ ድሓን ዝኾነ ተቐባልነት ረኺበላ እየ። ኣብዛ ኣልቡም ብዓቕመይ ክቃለሶ ዝፈተንክዎ ነገር እንተ ነይሩ፡ ዕብላለ ጓይላ ኣብ ሙዚቃ ሃገርና እዩ ነይሩ። ኣብዛ ካሴተይ ድማ 5 ዘመናውን 5 ድማ ጓይላን ደርፍታት እየ ገይረ። በዚ ኣጋጣሚ ድማ ንኹሎም ኣብዛ ስራሕ ሎዑል ኣበርክቶ ንዝገበሩ ኩሎም መሳርሕተይ የመስግን።” ብምባል ኣብታ ኣልቡም ዝነበሮ ርኢቶ ገሊጹ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ድማ ገለ ኣብታ ካሴት ካብ ዝርከቡ ደርፍታት ብቪድዮ ክሊፕን ድምጽን ተዓዘብቲ ከስተማቕርወን ኣምስዮም።

ቀጺላ ናብ ተዓዘብቲ ናብ ምስትምቓር ዝቐረበት ጣዕመ ዜማ፡ እታ ኣብዚ ሕጂ እዋን ልዑል ተቐባልነት ከምዝረክብ ገይራቶ ዘላ ‘ልዋመይ’ እትብል ደርፊ እያ። እዛ ደርፊ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ብዙሕ ሕቶታት ኣለዓዒላ ከም ዘላ እዩ ኣብቲ ኣጋጣሚ ተዛሪቡ። በቲ መሳጢ ኣቀራርብኡን ልዑል ምልከት ክራሩን ዝተመሰጡ ናይቲ ምሸት ተዓዘብቲ ድማ ብዛዕባ`ታ ደርፊ ሕቶታት ካብ ምውሓዝ ኣይተዓግቱን። ብዛዕባ ኣሰራርሓኣን ትርጉማን ዝሕመረተኦም ሕቶታት ድማ ናብ ወዲ ቀሪን ዝቐንዑ ሕቶታት እዮም ነይሮም። ኣብቲ ኣጋጣሚ ካብ ዝተረኽቡ ተዓዘብቲ ሓደ ዝነበረ ገጣሚ መሓሪ(ጠዊል) ዋዛ ሓዊሱ “እንቋዕ ኩዑሾ ገዲፍካ ደራፋይ ኮንካ።” ብምባል እዩ ብዘይ ቀልዓለም ዘለዎ ኣድናቖት ከቕርብ ዝተሰምዐ።

ወዲ ቀሪን ብዛዕባ እታ ደርፊ ክዛረብ ኣብ ዝጀመረሉ፡ ንገጠምትን ዘየምትን ኣለይትን ናይዛ ደርፊ እዩ ከመስግን ተሰሚዑ። ንኹሎም ኣብዛ ስራሕ ዝተሳተፉ የዕሩኽቱን መሳርሕቱን ድማ ኣመስጊኑ። ብዛዕባ ትርጉም ናይታ ደርፊ ድማ ንገጣሚ ናይታ ደርፊ ዝኾነ ህቡብ ገጣሚ ገብርሂወት ጸሃየ እዩ ንኽምልስ ዕድመ ኣቕሪብሉ። ገብርሂወት ኣብ መልሱ “ግጥሚ ውሱን መግለጽን ትርጉምን የብሉን። ትርጉሙን ሕብሩን ኣስተማቓሪ እዩ። እቲ ኣስተማቓሪ በቲ ንሱ ዝደልዮ ኣገባብ እዩ ክርድኦ ዘለዎ። ትርጉም ናይ ግጥሚ ድማ እቲ ኣስተማቓሪ ዝሃቦ ትርጉም እዩ።” ብምባል የሕጺሩ ክገልጾ ፈቲኑ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺቡ ዝነበረ ኣላዪ ናይታ ስራሕ ‘dr j sweet’`ውን ነታ ደርፊ ንሱ ብዝተረድኦ ኣጋባብ እዩ ክገልጻ ፈቲኑ። ‘ኣብዛ ደርፊ’ ይብል ንሱ “እቲ ጠባይ ብኣእምርኡ ብዝርእዮን ብዝግምቶን እያ ተሰሪሓ ዘላ።” ብምባል ኣሕጺሩ ኣንፋቲ ዝኾነ ዘረባ ወስ ኣቢሉ። ብተወሳኺ`ውን ዋና ዜማ ናይዛ ደርፊ ዝኾነ ድምጻዊ መንእሰይ ኤርምያስ ክፍለዝጊ ንዘርኣዮ ትብዓትን ናይ ስነ-ጥበብ ምድግጋፍን ልዑል ኣድናቖት ካብ ተዓዘብቲ ረኺቡ ኣምስዩ።

ቀጺሉ ኣላዪ መድረኽ ዘርእሰናይ ንወዲ ቀሪን ደርፍታት ኣብ ምምራጽ ዝጥቀመሉ ሜላ እንተሎ ንተዓዘብቲ ከብርሃሎም እዩ ተወኪስዎ። ወዲ ቀሪን ኣብ መልሱ፡ “ኣብ ደርፊ ሓደ መልእኽቲ ኣመሓላሊፍካ ምውጻእ እዩ ደስ ዝብለኒ። እቶም ዝወስዶም ምርጫታት ድማ ነዚ ኣብ ግምት የእትየ እየ ዝወስዶም። ኣብ ትርጉም ይግደስ እየ። ኣብ ሰማዒ ተዘካሪ ነገር ክገድፍ እየ ዝጽዕር። ናይዛ ደርፊ ሓይሊ ድማ ኣብዚ ኮይኑ ይስመዓኒ።” ብምባል ንእግረ መንገዱ ኣብታ ብኽፋላት እትቕጽል ዘላ ‘ልዋመይ’ ዘርእስታ ጣዕመ ዜሙኡ ዘለዎ ኣድናቖት ገሊጹ።

ቀጺሉ ኣላዪ መድረኽ ዝኾነት ደርፊ ንምስትምቃር ክደርፍ ምስ ዓደሞ፡ እታ ወጋሕ ፈታሕ እትብል ደርፉ እዩ ከቕርብ መሪጹ። ወጋሕ ፈታሕ ካብተን ልዑል ተቐባልነት ካብ ዝሃብኦ ምዃነን እዩ ዝዝረበላ። ኣብ መንጎ ሽንጉርዋ እናተወዳደረ እንከሎ ኣዩ ድማ ናብ ህዝቢ ዘርጊሕዋ። በዛ ደርፊ ዝጀመረ`ውን ብዛዕባ ኣብ ሽንጉርዋ ዘሕለፎ ተመኩሮን ዝቐሰሞ ትምህርትን ከመይ ከም ዝነበረ ተዛሪቡሉ። ኣላዪ መድረኽ ብዛዕባ ኣገዳስነት ሽንግሩዋን ኣብቲ እዋንቲ ዘንጸባርቖ ዝነበረ ርእሰ-ተኣማንነትን ኣብ ዝተወከሶ ኣጋጣሚ ወዲ ቀሪን ከምዚ ብምባል እዩ ክምልስ ተሰሚዑ።

“ኣገዳስነት ሽንጉርዋ ኣነ ከምዝን ከምትን ምባል ዘድለየኒ ኣይመስለንን። ብዓል ምርያም ሻውሽ፡ ዓወትን ካልኦትን ምስክር ዝኾኑ ኮይኑ ይስመዓኒ። ናይ ብሓቂ ኣብዚ ውድድር ዝርከብ ተመኩሮን ትምህርትን ኣዝዩ ልዑል እዩ። ኩሉ ስነ-ጥበባዊ ድማ በዚ መድረኽ`ዚ ክሓልፍ ምተመነኹ። ብዛዕባ ዝህቦም ዝነበርኩ ርኢቶታት ካብ ኣምጸኻ፡ ሕጂ`ውን ክዛረበሉ ባህ ይብለኒ እዩ። `መን እዩ ዝዕወት፧` ኢሎም ምስ ሓተቱኒ `ኣነ` ቀልዓለም ብዘይብሉ እየ ዝምልስ ነይረ። ናይ ብሓቂ ድማ ምስ ብዙሓት ሰባት ዘበኣሰትኒ መልሲ እያ ነይራ። ሕጂ`ውን ክደግማ። ኣነ ክዕወት ኢለ እየ ናብቲ ውድድር ከይደ። ከምኡ ጥራይ ድማ እየ ክብል ዘለኒ። እንተዘይኮይኑ ባዕለይ ንንበሰይ ካለኣይ ደረጃ ኣንተሰሪዐያ ንሳቶም ድማ 3ይ እዮም ክሰርዑኒ።” ብምባል ንጹርን ንዕላምኡ ዝገልጽን ዝኾነ ዘረባ ናብ ተዓዘብቲ ኣቢሉ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ብዙሓት ብቐረባ ዝቐርብዎ የዕርኹቱን መሳርሕቱን ወዲ ቀሪን ከምቲ ሰብ ዝብሎ ዘይኮነ ጥዑም ባህሪ ዝውንን፡ ራኢ ዘለዎ፡ ቋንቋ ሕብረተሰብ ዝርዳእ ትስፉው መንእሰይ ምዃኑ ገሊጾሞ።

ኣብታ ምሸት`ውን ወዲ ቀሪን ንነኣሽቱ የሕዋቱ ምኽሪ ክህብ ኣብ ዝተሓተተሉ ኣጋጣሚ “መጀምርያ ተውህበኦም ከለልዩ ኣለዎም። ቀጺሎም ዕላመኦም ከነጽሩ ኣለዎም። ብድሕሪ`ዚ ጻዕርን ትምህርትን ወሲኾም ኣብቲ ዝብህግዎ ዓውዲ ክሞቱ ኣለዎም።” ብምባል ሓጺርን ኣገዳስን ዘረባ ወስ ኣቢሉ። ኣብቲ መደብ ካብ ዝተሳተፉ ተዓዘብቲ`ውን ኣብ ማዕከናት ዜና ዘለዎ ጥበብ ከዕቢ ርኢቶ ተዋሂብዎ። ካልእ ተዓዛቢ`ውን ኣብ ግዳም ሓደር ዘለዎ ናይ ምድንጋጽ ባህሪ ክቕጽሎን ኣርኣያ ብዙሓት ሰባት ኮይኑ ክቕጽልን ኣድናቖት ሓዊሱ ተላብይዎ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺቡ ዝነበረ ህቡብ ድምጻዊ ሳሚ ብርሃነ`ውን ዓውዲ ሙዚቃ ምጅማር ዘይኮነ ምቕጻል እዩ እቲ ሕቶ ስለዚ ቀጻልነትካ ከተውሕስ ኣለካ ብምባል ተላብይዎ።

ኣብ መወዳእታ እታ ድምቕቲ ምሸት፡ ብረዘንቲ ለብዋታት ወዲ ቀሪን(ብፍላይ ኣብ ግዳም ሓደር ዘለዎ ርኢቶታን ጻውዒትን) ከምኡ`ውን ዝተፈላለዩ ምቁራት ጣዕመ ዜማታትን እያ ተዛዚማ።

ሚኪኤል በርሀ(ወዲ በርሀ)

284 total views, 4 views today

(Visited 152 times, 1 visits today)

Eri-Youth

The owner of this website is the Eritrean union of youth and students.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *