ሰለስተ ወለዲ ዘለውዎ ቈልዓ

መርበብ ሓበሬታ መጽሔት ታይም ‘ተኣምር’ ትብል ቃል ዝንእሶ ኵውንነት ብ13 ሚያዝያ ንሕትመት ኣብቂዓ። እቲ ድንቂ ሓበሬታ፡ ተመራመርቲ ኢንስቲቱይት ህይወት ዝተብሃለ ኣብ ኣቴንስ ግሪኽ ዝርከቡ ዘቃልሕዎ’ዩ። ጓል 32 ዓመት ኣደ ድሕሪ ብዙሕ ፍሹል ፈተነታት ንግሆ ስሉስ 9 ሚያዝያ ጥዑይ ወዲ ወሊዳ ዝብል’ዩ። ‘ምውላድ እሞ እንታይ የደንቅ’ ከምትብሉ ርግጸኛ’ያ። ግን እቲ ፍሉይ ኵነታት ወሊድ ይስዕብ።

እዚ 2.7 ኪሎግራም ክብደት ሒዙ ዝተወልደ ቈልዓ፡ ኵነታት ኣወላልዱኡ ሓካይም ክሕብሩ ኸለው፡ “እዚ ጥዑይ ኰይኑ ተወሊዱ ዘሎ ቈልዓ ምስግጋር እኖኣዊ ፈትሊ (maternal spindle transfer) ብዝብሃል ጥበብ እዩ።” እዚ ጥበብ ስነ ፍልጠት በጺሕዎ ዘሎ ደርጃ ዘርእ’ዩ። እቶም ሓካይም ነዚ መስርሕ ክገልጽዎ ኸለው፡ “ነዚ ጥበብ ንምምስራሕ ድልውቲ ካብ ዝዀነት ኣደ ካብ እንቋቅሖኣ እኩብ ዲኤንኤ (DNA) ይውሰድ እሞ፡ ናይታ ሓንቲ ማለት ለጋስቲ እንቋቅሖ ዝዀነት  ኣደ ዲኤንኤ ብምልጋስ ባዶ ይገብርዎ። ብድሕርዚ ናይታ ሓንቲ ዲኤንኤ ናብቲ ናይ ለጋሲት ኣደ እንቋቅሖ ይኽተት። ናይ ለጋስ ኣደ እንቋቅሖ ምስታ ናይ ወሃቢት ሰረት ዘርኢ (ጂን) ተሓዋዊሱ ፍርያም ይኸውን። ነዚ ስዒቡ ናብ ድቂ ተሰጋጊሩ ጥንሲ ይኸውን።” ብምባል ይገልጽዎ።

እዚ መስርሕ ዘተኣማምን ድቂ ንኸየፍርያ ዝዕንቀጻ ኣዴታት ዝሕግዝ እዩ። ኪኢላታት ከም ዝሕብርዎ ዝዀነ ረቋሒ እንቋቅሖ ናብ ድቂ ንኸይሰጋገር ዕንቅፋት ክኸውን ከም ዝኽእል ይሕብሩ። ሓደ ካብዞም ረቋሒታት ማይቶኮንድራ እዩ። ማይቶኮንድርያ ኣብ ናይ ሰብ ዋሃዮ ዝርከብ እዩ። ኣብዚ መስርሕ ምስግጋር እኖኣዊ ፈትሊ ካብቶም ወሰንቲ ረቋሒ ዘለዎ’ዩ። ማይቶኮንድርያ ከም ባተሪ ናይ ዋሃዮ እዩ ዝፍለጥ። እዚ ኸኣ ኣብ ወስንቲ መስርሓትን ምቅዳሕን ምምቕቃልን ዲኤንኤ ጸዓት ብምፍጣር ወሳኒ ተራ ይጻወት። ሓድሽ መጽናዕትታት ከም ዘመልክቶ፡ማይቶኮንድርያ ኣብ ስርዓተ ምፍራይ’ውን ልዑል ተራ ከም ዝጻወት ተገሊጹ ይርከብ። እዚ ካብ ሃገረ ግሪኽ ዝቃላሕ ዘሎ ሓበሬታ እምብኣር፡ ኣብ ሓንቲ ናይ ማይቶኮንድሪካዊ ሕማም ዘይብላ ኣደ ዝተኻየደ መስርሕ’ዩ። እዛ ኣደ ኣይቪኤፍ ብዝትብሃለ ዑደት ኣርባዕተ ግዜ ፍሹል ጥንሲ ምስ ኣካየደት’ያ ነዚ ምስግጋር እኖኣዊ ፈትሊ ዝብል መስርሕ ከተካይድ ዝወሰነት። እዞም ኣብ ግሪኽ ኢንስቲቱይት ህይወት ዝርከቡ ኪኢላታት ውሳኒኣ ብምቕባል፡  ምስ ኣብ ስጳኛ ዝርከብ ናይ ድቂ መሳርሒ ዘፍሪ ካምፓኒ ብምዃን ዕውት መስርሕ ከካይዱ ኪኢሎም። እዚ መስርሖም ድማ ብ ‘ምስግጋራ እኖኣዊ ፈትሊ (maternal spindle transfer)’ ናይ መጀመርያ ሰለስተ ወለዲ ዘልዎ ጥዑይ ቈልዓ ናብ ዓለም ክቅልቀል በቂዑ። እዚ ቈልዓ ሓደ ኣቦ ክልተ ኣደ ኣለውዎ ማለት’ዩ።

ኣብርሃይም ዮሃንስ(ወዲ ዑቋር)

230 total views, 4 views today

(Visited 40 times, 1 visits today)

Eri-Youth

The owner of this website is the Eritrean union of youth and students.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *